Dwight D. Eisenhower Dönemi ABD (1953-1961)

🎧 Bu konuyu sohbet eşliğinde öğren · General Eisenhower ve Modern Amerika nın İnşası

►«1530»0:00 / 0:001×⤴

Yapay zeka ile seslendirildi.

Serimizin önceki yazılarında önce George Washington ve Thomas Jefferson dönemi ABD’yi ele almıştık. Onlar Amerika’nın kurucu başkanları olarak görev almışlardı. Onların ardından birçok ABD başkanı görev yapmış ve önemli olaylara şahitlik etmişlerdi. Bu isimlerin ardından 16. ABD Başkanı olarak görev yapmış olan Abraham Lincoln, göreve gelmesi ve iç savaşa öncülük etmesi ile ABD tarihini sonsuza kadar değiştirmişti. Lincoln sonrası ABD, bir süre Avrupa’daki olaylara kendisini kapatarak Güney ve Kuzey Amerika’nın en büyük ülkesi oldu. Artık bu kıtadaki kararların önemli bir bölümünde son söz onundu. Ardından Roosevelt ile 2. Dünya Savaşı’na giren ABD, bu savaşta inanılmaz bir güç elde ederek savaşı kazandı. Daha sonra Truman ile beraber atom bombasını da içine alan yepyeni bir dönem başladı. Buna Kore Savaşı eşlik etti. Truman sonrası da bir savaşçı ortaya çıktı: Dwight Eisenhower.

O Bir Asker

Eisenhower, Amerikan başkanı olmadan önce bir askerdi. Tıpkı George Washington gibi o da savaş görmüştü. Hem 1. Dünya Savaşı’nda hem de 2. Dünya Savaşı’nda etkin rol aldı. Elbette 1. Dünya Savaşı sırasında henüz genç bir asker olduğu için rütbesi düşüktü ancak 20 sene sonra 2. Dünya Savaşı geldiğinde o artık yüksek komutan olmuştu. Öyle ki 2. Dünya Savaşı’nın en kilit çıkarmalarından birisi olan Normandiya Çıkarması’nı bile yönetmişti. Tabii 1944’ten 1953’e kadar geçen sürede Eisenhower savaş kahramanı olarak halk tarafından sevilen bir figür haline gelmiş ve çoktan politikaya atılmıştı. 

Yüksek Komutandan ABD Başkanlığına

Eisenhower, 1952 yılında Cumhuriyetçilerin adayı oldu ve ardından 1953 yılında başkanlık koltuğunun sahibi oldu. Asker olmasının da etkisiyle bir düzen ve istikrar arayışındaydı. Bu da icraatlarına yansıdı. ABD içerisinde refahı korumak istedi. Tam da o dönemde ABD refahını da tehdit etmeye başlayan bir ülke vardı: Sovyetler Birliği.

Eisenhower, Sovyetler ile gerginliğin artması sonucunda komünizmin de artabileceği inancıyla NATO’nun kurulması için çaba sarf etti. Tabii bu dönemde Eisenhower henüz başkan değildi. Amerika Birleşik Devletleri’nin Avrupa’ya olan taahhüdünü pekiştirdi. Dolayısıyla Eisenhower, NATO’nun kurulması sürecinde liderlik rolü üstlenmiş oldu.

NATO’nun temel amacı, Sovyetler Birliği’nin yayılmacı politikalarına karşı bir savunma kalkanı oluşturmaktı. Bu amaçla, üye ülkeler birbirlerine saldırı durumunda yardım etmeyi taahhüt ettiler. NATO’nun kuruluşunda Eisenhower’ın liderliği ve Amerika Birleşik Devletleri’nin katkıları, örgütün kurulmasında ve etkin bir şekilde işlerlik kazanmasında önemli bir rol oynamıştı. Bu nedenle, Eisenhower’ın adı, NATO’nun tarihinde ve kuruluşunda önemli bir yerdedir. Tüm bu çabalar sonucunda, en nihayetinde özellikle Avrupa’da Sovyet etkisi azalmıştı ve Sovyetler, Avrupa’da müttefik çekemez hale gelmişti. Peki Eisenhower içeride neler yaptı?

İç Politikası

İç kısımda Eisenhower özellikle iki gelişmeyle tanınır:

1. Otoyol Sistemi (Interstate Highway System): Eisenhower döneminde Amerika Birleşik Devletleri’nde otoyol sistemini inşa etme girişimi büyük bir adımdı. Bu sistem, ülke çapında geniş, güvenli ve hızlı bir yol ağı oluşturmayı amaçlıyordu. II. Dünya Savaşı sırasında Almanya’da gözlemlediği otoyol ağının etkisinden ilham alarak, bu projeyi savundu. 1956’da Federal Aid Highway Act adı altında yasalaşan bu proje, federal hükümetin otoyol inşaatı için milyarlarca dolarlık bir fon tahsis etmesini sağladı. Bugün, ABD çok büyük bir araziye yayılmasına rağmen hemen hemen başından sonuna arabayla gitmek oldukça kolaydır. İşte bunun mimarlarından birisi de şüphesiz Eisenhower’dır.

2. Medeni Haklar: Eisenhower dönemi, Amerika Birleşik Devletleri’nin medeni haklar alanındaki tarihinde önemli bir dönemeç oldu. ABD Yüksek Mahkemesi’nin ırkçı bir karar vermesinin ardından Eisenhower ırk ayrımcılığını sona erdirmek için müdahalelere başladı. Örneğin, siyahiler ve beyazların aynı okullarda eğitim görebilmesi için bir okul kurdu. Daha fazla teferruatlarla sizi sıkmayacağız ama en nihayetinde Eisenhower’ın medeni haklar konusundaki tutumu her zaman çağının çok ötesindeydi.

Vedası

1961’deki veda konuşmasında Eisenhower, savunma endüstrisinin Amerikan siyaseti ve toplumu üzerindeki fazla etkisine karşı dikkat çekti. Tabii bir askerden de askeriyeye dair yorum duymak şaşırtıcı diyemeyiz. Başkanlık görevinden ayrıldıktan sonra Eisenhower, Gettysburg, Pennsylvania’ya emekli oldu, anılarını yazdı ve kamuoyunda aktif kalarak zaman zaman siyasi konular hakkında yorumlar yaptı. 28 Mart 1969’da vefat etti.

Kaynakça ve İleri Okuma