Zamansız Bir Sinema Efsanesi: Ben-Hur

🎧 Bu konuyu sohbet eşliğinde öğren · Ben-Hur ve tozlu arenadaki büyük hesaplaşma

►«1530»0:00 / 0:001×⤴

Yapay zeka ile seslendirildi.

Öyle bir film düşünün ki içinde her şey var; aşk, savaş, dostluk, ihanet, inanç, tarih ve bunlarla da kalmayıp tüm zamanların en çok Oscar ödülü alan filmlerinden biri. İşte bugün bütün bu başarılara imza atmış olan 1959 yapımı Ben-Hur filminden bahsedeceğiz.

Filmin yapım tarihini duyunca çok eski bir filmmiş gibi düşünmeyin, karşımızda başlığımızda da söylediğimiz gibi zamansız bir film var. İçerisinde yer alan görsel efektler günümüzde de geçerliliğini korumaktadır. Eski aksiyon filmleri yıllar geçtikçe görsel efektlerinin basitliğiyle bize hitap etmeyebilir ama Ben-Hur halen görsel efektleriyle göz doldurmaktadır. Filmde yer alan her türlü aksiyon sahnesi gerçekten büyük titizlikle yapılmıştır. Belki de bu yüzden hâlâ geçerliliğini korumaktadır.

Filmimiz sıfırıncı yılda başlıyor. Nasıl yani dediğinizi duyar gibiyim. Aslında bakarsanız miladi takvimde sıfırıncı yıl İsa Mesih’in doğumu olarak alınmaktadır ve filmimiz de tam olarak bu anda başlar. Filmin ilk sahnelerinde Betlehem (veya Beytüllahim) Yıldızı’nın parladığını ardından da yemlikte yatan bebek İsa Mesih’i görürüz. Bu noktada sizler de (tıpkı filmin yayınladığı dönemdeki seyirciler gibi) filmin dini bir film olduğunu düşünebilirsiniz ama aslına bakarsanız bu tahmin tam olarak doğru değil.

 Filmimiz ana karakter olan zengin bir Yahudi prensi Judah Ben-Hur ve onun hayatı etrafında dönmektedir. Ben-Hur’ün çocukluk arkadaşı Romalı asker Messala’nın dönmesiyle hayatı tamamen değişiyor. Arkadaşı Messala Yahudiler arasında ortaya çıkabilecek olan bir isyanı bastırma ve bu yeni vaiz olan İsa’ya karşı birleşme konusunda Ben-Hur’ün desteğini istiyor ancak kendi halkına ihanet etmeyen Ben-Hur, kendi çocukluk arkadaşının ihanetiyle karşılaşıyor. Filmin bütün detaylarını vermemek için önemli kısımlarını geçiyoruz. Burada daha çok odaklanacağımız bu kadar önemli ve şaheser denilebilecek olan bir filmin nasıl ortaya çıktığı. Filmde 100.000 kostüm, 8.000 figüran ve 300 farklı set kullanılmıştır. Yönetmen William Wyler hiçbir masraftan kaçınmamıştır. Döneminin epik film (destansı film) formatına uygun olarak filmimizin ilk kısmında yaklaşık 7 dakikalık bir Overture (Açılış Müziği) ve arada yaklaşık 4 dakikalık Intermission (Ara) ile Entr’acte (Ara Müziği) kısımlarından oluşan bir bölüm vardır. Bu kısımlarda seyirci filmden herhangi bir görsel görmez. Kimi zaman siyah bir ekran kimi zaman sabit bir resim görürler ve arka planda büyük bir orkestranın çaldığı müzik vardır.

Filmimizin birçok önemli sahnesi olmasına rağmen herhalde en can alıcı sahnesi arena sahnesidir. Filmde yaklaşık 15 dakika boyunca izlediğimiz arena sahnesinde birçok at kullanılmıştır. Hiçbir şekilde bilgisayar efekti vesaire kullanılmadan; gerçekten inşa edilmiş olan bir arenada çekilmiştir. Başrol oyuncusu Charlton Heston filmlerin çekiminin başlamasından 6 ay önce at arabalarını nasıl süreceğini öğrenmiş ve arenada nasıl yarışılabileceği konusunda ustalaşmıştır. 214 dakikalık filmin her sahnesi büyük setler, inanılmaz kostümler, harika bir senaryo ve gerçekten başarılı oyunculuklarla doludur. Öyle ki başrol oyuncumuz en iyi erkek oyuncu Oscar ödülünü kucaklamıştır. Bunun yanı sıra film aday olduğu 12 Oscar ödülünden 11’ini kazanan bir filmdir. Hatta bu rekor 1997 yılında Titanik filmi gelene kadar kırılmamıştı. Günümüzde kendisiyle yarışır kalitede olan bir diğer film ise Yüzüklerin Efendisi Kralın Dönüşü (2003).

Filmin eleştirmenler tarafından tam not alması anlaşılır bir durum. Sonuçta film güçlü bir senaryo, harika oyuncu kadrosu, kostümleri ve müziği ile sinemanın her türlü özelliğini en iyi şekilde barındırmaktadır. Peki seyirci ne düşünüyordu? Çoğu zaman bir film vizyona girdiğinde seyirciyle eleştirmenlerin farklı açılardan baktığını görmüşüzdür. Peki sizce Ben-Hur’de de durum aynı mı oldu? Filmin yönetmeni, oyuncuları ve yapımcıları için ne mutlu ki Ben-Hur hem seyircinin hem de eleştirmenlerin hemfikir olduğu bir filmdir. Seyirci haksızlığa uğramış bir adamın intikam amacıyla çabalamasını ve geri gelişini izlemiş, belki de kendinden bir parça bulmuştu. Belki ana karakterin uğradığı haksızlıklara üzüldü veyahut aşk hikayesinde kendisini bulmuştu. Belki de savaş hikayesi onun ilgisini çekmişti. Veya İsa Mesih ile aynı dönemde yaşayan bu adamın yolunun Mesih ile kesişmiş olması onun ilgisini çekmişti. Her kim olursa olsun, dünyanın hangi bölgesinden ve hangi döneminden bir kişi olursanız olun, Ben-Hur’ü izlediğiniz zaman birçok duygu hissedeceksiniz.

Filmin 214 dakika olmasına rağmen su gibi akıp geçtiğini düşünürsünüz. Kendinizi Judah Ben-Hur’ün bir arkadaşıymış gibi görüp onun başarması için kendinizi umut ederken bulursunuz. Aksiyon sahnelerinde kendinizi kaybedip 1959 yılında nasıl oldu da bu kadar gerçekçi bu kadar mükemmel sahneler çekilebildi diye şaşıp kalırsınız. Filmi izlerken ne düşünürseniz düşünün, şunun garantisini veriyoruz ki bu filmi izlediğinize asla ve asla pişman olmayacaksınız. İnanmıyorsanız aşağıdaki 16 dakikalık efsaneleşmiş olan arena sahnesini izleyebilirsiniz:

Kaynakça ve İleri Okuma