Almanya Siyasi Birliği – Almanya Nasıl Almanya Oldu?

🎧 Bu konuyu sohbet eşliğinde öğren · Bismarck ın dehası ve Wilhelm in ölümcül hatası

►«1530»0:00 / 0:001×⤴

Yapay zeka ile seslendirildi.

Lise derslerinden biliriz ki 1. Dünya Savaşı bir günde çıkmamıştı. Bunun için epeydir var olan bir gerginlik söz konusuydu. Zaten bir süredir oluşan bloklar, Avusturya-Macaristan Arşidükünün öldürülmesi ile göstermelik bir neden buldu ve savaş başladı. En azından bize böyle anlatıldı. Tabii, bu anlatı fazlasıyla yüzeysel ve eksiktir. Mesela; o döneme kadar olan bloklar, ülkelerin başarısız olduğu alanlar ve planlar gibi şeyler hiç anlatılmamıştı. Bu savaş aslında 1870’lerden itibaren hazırlık aşamasındaydı. Neredeyse 45 sene boyunca; dünya bloklarını oluşturuyor, anlaşmazlıklar beliriyordu. Bu savaşın nedenlerinden en önemlisi de Almanya’nın siyasi birliğini tamamlaması oldu.

Bismarck Etkisi

Biliyoruz ki ne İtalya ne de Almanya eski devletler değildir. İki ülke de geçmişte kendi ülkelerine sahip oldu ancak bu ülkeler asla birleşmemişti. İtalya da Almanya da prenslikler halinde küçük küçük devletlerden oluşuyordu. Ortak noktalarda birleşen ve çoğu zaman beraber hareket eden devletler olsalar da iki taraf da asla tam anlamıyla birleşemiyordu. Bu da onları Avusturya, Fransa ve İngiltere gibi devletlere boyun eğmeye mecbur ediyordu. 1850’den sonra iki prenslik gruplarında da bir içgüdü belirdi. Bu içgüdü, kapitalizm ve sömürgecilik anlayışının geliştirmek ve bununla beraber büyümekti. Almanya için işler biraz daha kolaydı çünkü Alman prensliklerinin açık ara önünde olan bir Prusya vardı. Prusya, güç göstererek prenslikleri birleştirmeyi başardı ve Almanya 1871’de kurulmuş oldu. Bu düzende elbette her şey bir günde tamamlanmadı. 

Fransa, Danimarka ve Avusturya gibi ülkelerle savaşıldı ve Almanların efsanevi lideri olan Otto von Bismarck öncülüğünde birleşildi. Birleşen prensliklerin tamamı bunu istemiyordu. Korkudan birleşmişlerdi. Bu da öncü Bismarck’ın bildiği bir şeydi. Bu nedenle, Bismarck uzun bir süre kartlarını çok doğru oynadı. O, ülkeyi yönetirken kral da Bismarck’a tam yetki veriyordu. Bismarck, zeki ve ölçülü bir liderdi. Almanya’yı aşırılıktan uzak tutuyor ve Almanya’nın en büyük rakibi olan Fransa’ya karşı zeki ittifaklar kurmasını sağlıyordu. Bismarck, daha ilk günden Avusturya ile çok yakındı mesela. Bu yakınlığı öylesine iyi sağladı ki 40 sene sonraki savaşta bile Avusturya, Avusturya-Macaristan adıyla Almanya’nın yanındaydı. Bunun yanında Almanya, olası bir savaşta Fransa’nın yalnız bırakılmasını istiyordu. Bismarck, bunun için önce Avusturya’yı yanına almıştı ancak Fransa’nın yakınlaşmasını istemediği başka bir devlet daha vardı ve o da Rusya’ydı. 

Bismarck, Fransa’nın İngiltere ile yakınlaşamayacağını biliyordu. İngiltere ile sömürge konusunda çok zıt bir Fransa vardı. Bu nedenle, o konuda kaygılanmadı. İspanya zaten bu konularla hiçbir zaman pek içli dışlı olmamıştı. İtalya deseniz; zaten komşu bile değildi. Birbirlerine yardım etmeleri zordu ve İtalya pek güçlü de değildi. Geriye sadece Fransa-Rusya ittifakı kalıyordu. Bunun için Bismarck önce davrandı ve Rusya’yı da yanına aldı. Bu şekilde İlk Üç İmparatorluk Birliği kuruldu. Bununla birlikte; Avusturya, Rusya ve bu ittifakın beyni olan Almanya vardı. Bu durumda, Fransa gerçekten yalnızdı. Ancak bu yalnızlık çok uzun sürmedi. Rusya ve Avusturya, Osmanlı’nın Balkan toprakları üzerinde anlaşamadılar ve bu nedenle Rusya ittifaktan çekildi.

Bismarck’ın Stratejisi

Bismarck, buna üzülse de Rusya’dan vazgeçmedi ve Balkan konusu biraz çözülünce Rusya’yı yeniden yanına aldı ancak bu durum yine uzun süremedi. Yani, Almanya bir türlü Rusya’yı Avusturya ile aynı masada tutamıyordu. Bismarck’ın zekası bu durumun üstesinden gelmeye hazırdı. Bu nedenle Bismarck, bağımsız bir ittifak ile Rusya’yı Avusturya ile masaya oturtmadan direkt kendi yanına aldı. Bu durumu, anlaşamayan iki arkadaşınız olduğu şeklinde düşünün. Siz Almanya olarak anlaşamayan iki dostunuzu da kaybetmek istemiyorsunuz. Aynı kavgaya ikisini çağıramıyor olsanız da en azından olası bir kavgada ikisinin de sizi desteklemesini sağlıyorsunuz ve onların da karşı gruba gitmeyeceğinden emin olabiliyorsunuz. Bu zekice taktik, Almanya’yı bir süre gerçekten de Avrupa siyasetinin en üst noktasına çıkarmıştı.

Belki aklınızdan İngiltere geçiyordur. Nerede bu ülke? İngiltere Avrupa’nın en güçlü devleti değil miydi? Öyle, ama İngiltere’nin aklı Almanya’da değildi. İngiltere hem kendini sömürge arayışına vermişti hem de Rusya’yı Osmanlı’yı tek ısırıkta yemekten uzak tutmaya çalışıyordu. Bu iki zorlu görev onu üçüncü bir görevden uzak tutmuştu. Zaten Bismarck da buna güveniyordu. Cesur hamlelerini, gerçek kral tarafından fark edilmeden bir bir eyleme sokuyordu. Almanya, son darbeyi de İtalya’yı yanına alarak yaptı. İtalya ve Fransa’nın arası da gergindi. İtalya kendi topraklarına ve göz koyduğu topraklara Fransa’nın da göz koyduğunu biliyordu. Bu nedenle soluğu Almanya’nın yanında aldı.

“Tamam da 1. Dünya Savaşı’nda Almanya’nın yanında bu ülkelerden sadece Avusturya-Macaristan kalıyor? Rusya ve İtalya yok ki.” diyeceksiniz ve çok doğru diyeceksiniz. Bu gizemin aydınlanmasına az kaldı.

Bismarck Düşüyor

Tarih, belki de tek bir yanlış karara ve oradan sonra gelen yanlış kararlar zincirine dayanıyor. Mesela, olayları bu kadar kanlı bir savaşa götüren en önemli gelişmelerden birisi de tahta II. Wilhelm’in geçmesi oldu. II. Wilhelm; dedesinin ve tahtta yalnızca birkaç ay kalan babasının yaptığını yapmadı; yani yetkilerinin önemli bölümünü Bismarck’a vermedi.

Ülkeyi neredeyse 30 senedir yöneten Bismarck’ın tercihlerini doğru bulmuyor ve daha genç bir zihin olan kendisinin kararlarının daha iyi olacağını düşünüyordu. Yaşlı kurt Bismarck ile genç zihin Wilhelm, çok büyük bir hızla zıt düşmeye başladılar ve çok geçmeden, bir sürü siyasi karışıklığın ardından Bismarck 1890 yılında görevden ayrıldı. Bu olaydan sonra II. Wilhelm, 20 senedir Bismarck’ın ağır ağır ördüğü dengeci dış politikayı tamamen terk etti. O, Rusya ve İtalya gibi ülkeler yerine İngiltere ile ittifak kurmak istiyordu. Bu, elbette aklı başında her ülkenin isteyeceği bir şeydi ancak sorun şu ki Bismarck bunun imkansız olduğunu anlarken Wilhelm bunu anlamamıştı. İngiltere ile beraber olabilmek için onların düşmanı Rusya’yı gözden çıkardı ancak İngiltere bu olaya rağmen oralı olmadı. Aslında, belki dikkate alabilirdi ancak Almanya bu konunun masaya yatırılabilmesi için olabilecek bir şartı kesin olarak çiğnedi ve o şart sömürgecilikti..

Sömürgecilik

Bismarck döneminde oldukça kontrollü yapılan sömürgecilik faaliyetleri Wilhelm ile büyük ivme kazandı ve yıl daha 1910’u göstermeden Almanya sömürgecilik alanında en büyük ülkelerden biri oldu. Bu sırada Osmanlı’yı paylaşan Avrupa ülkeleri İtalya’yı yanlarına çekmeyi başarmış ve Osmanlı’ya son vermek isteyen Rusya’yı da yakınlarına almışlardı. Almanya ise ittifakı kestiği Rusya’yı yanına alamamıştı. Daha büyük vaatler alan İtalya’nın ilgisini çekememişti ve sömürgeciliğe girişiyle kızdırdığı İngiltere’ye ittifak teklifi bile yapamamıştı. Yani, başlarda yalnız kalan bir Fransa vardı fakat yalnızca 10 sene içerisinde Fransa’nın çevresi güçlü devletlerle dolarken; Almanya, 20 sene içinde eriyen bir Avusturya-Macaristan’a ve yeni kurulan zayıf Bulgaristan’a kalmıştı. 

Tüm bu şartlar altında, Almanya kurulmuştu ve güçlü başladığı bloklaşma sürecinin sonunda hep en dezavantajlı bloklarda yer almıştı. Bildiğiniz gibi iki Dünya Savaşı da Almanya için hüsranla sonuçlanmıştı.

Kaynakça ve İleri Okuma