Aynaların Ötesinde: Shalott Leydisi’nin Sanatla Yaşayan Efsanesi

🎧 Bu konuyu sohbet eşliğinde öğren · Shalott Leydisi ve Gerçekliğin Ölümcül Bedeli

►«1530»0:00 / 0:001×⤴

Yapay zeka ile seslendirildi.

“Shalott Leydisi” veya orijinal adıyla “The Lady of Shalott” tablosu belki de sembolizmin en iyi ve öznel olarak en güzel örneklerinden biri olabilir. Aslında, bu tablonun içerdiği semboller kadar derin bir hikayesi olduğunu da biliyor muydunuz? Bugün bu eserin esin kaynağından, tarihsel ve sanatsal öneminden bahsedeceğiz.

Shalott Leydisi Efsanesi

Shalott Leydisi, efsanelerdeki Kral Arthur ile ilişkilendirilen, Camelot kalesine yakın olan Shalott Nehri’nin üzerinde neredeyse izole olmuş bir şekilde yaşayan Elaine adlı bir kızdır. Hikâyeye göre Elaine, bu adadaki bir kulede yaşar. Bu kulenin içinde nehir çevresinde dolaşan köylü halkın şarkılarını dinler. Ama kendisi sebebi bilinmeyen bir lanetten ötürü kule dışındaki dünyayı izleyemez çünkü dış dünyaya çıplak gözleriyle bakması sonucunda bir lanet gerçekleşecektir. Onun dış dünyadaki tek gözü, odasındaki açık pencereyi gösteren aynasıdır.

Bir gün Kral Arthur’un Yuvarlak Masa Şövalyeleri’nden olan Lancelot, Elaine’nin bulunduğu bu kulenin yakınlarında şarkı söylerken leydi aynasından onun yansımasını görüp çok etkilenir. Elaine âşık olmuştur. Tüm gününü aynasında gördüklerinin goblen dokumasını yaparak geçirirken artık kendini tutamaz ve penceresine hızlıca yanaşarak o aynadan baktığı dünyayı çıplak gözleri ile görür. Aynasının çatlaması ile ise artık lanetin başladığını anlar.

Lanetin gerçekleşeceğini anlaması ile Lancelot’u tekrar görebilmek için bir kayığa binip nehir üzerindeki Camelot’a varmaya çalışır. Yanına aldığı kendi dokumaları ile nehir boyunca ilerlemeye başlasa da genç leydinin laneti sonucunda gelen ölümü, kayıktan çok daha hızlıdır. İçinde Elaine’nın cansız bedeninin olduğu kayık şehre yaklaştığında Camelot’un yerlileri tarafından bulunur ama neden hayatını kaybettiğini asla anlayamazlar. Sonuç olarak maalesef Lancelot kendisini bir kere daha görmek için hayatından vazgeçen bu kızı asla bilemeyecektir.

Sanat Dünyasına Girişi

Sanat eserlerinde görmeye alışık olduğumuz leydinin ilk ortaya çıkışı dönemin devlet şairi Alfred Tennyson’ın bu efsaneyi 1832’de ve 1842’de yazdığı şiirinde sanatsal bir dille anlatmasıyla gerçekleşmiştir. A. Tennyson’un şiiri sayesinde bu efsane, günümüze kadar taşınmakla kalmamış aynı zamanda resim, heykel, edebiyat ve diğer sanat dallarında da kendini gösterecek kadar yayılmıştır.

Bunlardan en bilineni belki de İngiliz ressam John William Waterhouse’un tablolarıdır. Tablolarında birden çok kez Shalott Leydisi’ni ana karakter olarak kullanmış, bu efsaneyi tuvallerinde resmetmiştir. Bu tablolardan en bilineni aşağıda gördüğümüz 1888 yılında tamamladığı eseridir.

Bu esere detaylı baktığımız zaman Elaine’nın kendi yaptığı dokumalar ile kayığa bindiğini görüyoruz. Kayığın ön tarafında bir gaz lambası ve haç yerleştirilmiştir. Haç işaretinin yanındaki üç mum yaşamı temsil etmektedir ancak mumların ikisi çoktan sönmüştür. Son mum söndüğü zaman lanet tamamlanacaktır. Diğer bir sembolizm örneği de elinde tuttuğu zincir, arka planda da gördüğümüz, hapsolduğu kuleye bağlıdır. Tabloda eli, zinciri bırakmak üzere gibi gözükmektedir. Bu artık onu kuleye hapseden lanete karşı özgürleşeceği ilk anı temsil etmektedir. Öte yandan Elaine’nin, aşkının saflığını temsil eden beyaz elbisesinin içinde, yüzünde korku ve endişe vardır. Kendisi de çok fazla zamanın kalmadığını bilmektedir ama onun (Lancelot’un) yüzünü bir kere daha görmek için çıktığı bu yolculuğa çoktan karar vermiştir ve artık geri dönüşü olmayacaktır.

Başka bir eser ise William Holman Hunt ve Edward Robert Hughes’un tablosudur. Bu tablo, Elaine’nin lanetinin başladığı anı temsil etmektedir. Pencere yansımasından gördüğümüz Lancelot’a bakması ile aynası çatlamış, saçları havaya doğru dalgalanmış, dokumaları dağılıp iplikleri kendisine dolaşmaya, onu hapsetmeye başlamıştır. Bütün bu semboller lanetlendiğinin bir göstergesi olarak tabloda resmedilmiştir.

Arthur Hughes ise Elaine’nın ölümünü resmedip onu bulan yerli kadınların tepkilerini göstermiştir. Kayığın içinde ölü bir şekilde yatan leydinin kayığının yanında bulunan beyaz kuğu, bazı insanlara göre Elaine’nın ve onun aşkının saflığını sembolize etmektedir.

Bu tablolar dışında birçok ressam, şair ve yazarın da eserinde esinlendiği bu efsane, sanat dünyasının önemli figürlerinden biri olmuştur.

Yazarın Yorumu

Orta Çağ’da geçen bu Kral Arthur efsanesi, Alfred Tennyson ve onun şiirinden esinlenen sanatkarların sayesinde insanlık tarihinin sonuna kadar ölümsüzlüğünü koruyacak. Eserin kendisine bakacak olursak eğer Tennyson’un şiirinde Elain’nın neden lanetlendiği belirsizdir. Bazıları bunun, o dönemin kadınlarının belli sınırlar içine hapsedildiğini ve onların izole dünyasından kurtulmalarını temsil ettiğini düşünür. Bazıları için ise Elaine burada sanatçıları temsil etmektedir. Onların dış dünyadan uzak olup sadece eserleriyle, dışarıdaki hayatla ve insanlarla etkileşime girmesi temsil edilmektedir.

Öte yandan fikrimizce aşk, bu efsanedeki asıl lanettir. Yıllar boyunca her eksikliğe ve zorluğa rağmen izole bir hayat süren leydinin lanetini gerçekleştiren masum aşkı, onun da sonunu getirmiştir. Etrafındaki hiçbir şey onu lanetlenmeye itmemişti, ne yaptığı sanatsal dokumalar ne dışarıda duyduğu şarkılar ne de aynadan gördüğü o açık dünya… Sadece aşk hayatını değiştirmiştir. Dönemin masallarındaki gibi mutlu son ile bitmeyip aşkın her zaman iyi sonu olmayacağını vurgulamıştır bu efsane/eser bizlere.

Kaynakça ve İleri Okuma