Fizik

Evrenin Sonu Nasıl Gelecek? Bilimsel Senaryolar

🎧 Bu konuyu sohbet eşliğinde öğren · Evrenin sonuna dair beş bilimsel senaryo
0:00 / 0:00
Yapay zeka ile seslendirildi.

Hayat boyu bize birçok bilgi verilir. Bu bilgilerden bazıları bizim aklımıza öylesine kazınır ki artık klişe gibi gelen sözlere dönüşür. İşte bunlardan birisi de “Her şeyin bir sonu vardır.” sözüdür. Bu söz daha çok hayatın ta kendisi için kullanır. Her canlının bir ömrü vardır ve bir gün, herhangi bir nedenden hayatı son bulacaktır. Evet evet farkındayız, biraz depresif oldu bu kısım. Yine de hayat uzun ve güzelliklerle doludur tabii ama bizi de anlayın. Birazdan anlatacağımız konunun yolunu yapmalıyız, öyle değil mi? İçtiğimiz sütün, yediğimiz etin, mesai süremizin vb. her şeyin bir sonu vardır. İşte, bilim insanlarına göre içinde yaşadığımız evrenin de bir son kullanma tarihi var. Bu tarih, STT: 31/01/2920 gibi bir formata sahip değildir ancak bilim insanlarına göre bunun yaşanacağı kesindir. İşte, biz bu yazıda onların sunduğu senaryoları inceleyeceğiz.

Bilimsel Senaryolar

Bilim insanlarının sunduğu olası senaryolara geçmeden önce burada, bu yazının depresif veya üzücü bir hava taşımamasını istiyoruz. Bu nedenle bunu okurken arka fonda eğlenceli müzikler, güzel bir kahve veya iç rahatlatıcı bir ortam hazırlamanız sizin için daha iyi olacaktır.

Elbette şaka yapıyoruz, bu senaryolar bizim torunlarımızın torunlarının ve hatta onların torunlarının bile göremeyeceği senaryolar. En azından öyle öngörülüyor. O nedenle içiniz rahat olsun. Bu yazıda genel olarak diğer senaryolardan daha fazla kabul görmüş birkaç olasılığı aktaracağız. Bu anlatılardan çok daha fazla senaryo elbette vardır. Onların tam bir listesini görmek isterseniz “Kaynakça ve İleri Okuma” bölümüne göz atabilirsiniz. Hadi gelin, şimdi bu senaryolara bir göz atalım.

  • Büyük Çöküş

Bu senaryo, evrenin genişlemesinin duracağı ve daha sonra tersine döneceği fikrine dayanır. Evren, bir noktada maksimum genişliğe ulaşır ve ardından kütle çekiminin etkisiyle büzülmeye başlar. Bu süreç, tüm evrenin tek bir noktada yoğunlaşmasına yol açar ve nihayetinde bir “Büyük Çöküş” yaşanır. Sonucunda evrende bulunan tüm madde ve enerji sıkışır ve evren, başlangıçtaki Büyük Patlamada olduğu gibi son bulur.

Buyuk Cokus

Bir örnekle anlatacak olursak:

Düşünün ki bir topu havaya fırlatıyorsunuz. Top yükseliyor yükseliyor ve sonunda o gücün onu atabileceği en yüksek noktaya ulaşıyor. Şimdi artık düşme vaktidir öyle değil mi? Bu noktada yerçekimi onu geri çekmeye başlar, top düşer ve tekrar elinize gelir. Evren de aynı şekilde genişler, en yüksek noktaya ulaştığında büzülmeye başlar ve sonunda başlangıç noktasına geri döner. Başlangıcımız da Büyük Patlama olarak kabul edildiği için nereye döneceğini anlayabiliyoruz.

  • Büyük Donma

Acıkanlar bu kısımda “Büyük Dolma” diye okumuş olabilir ama ne yazık ki bir donma hadisesinden bahsedeceğiz. Bu senaryoya göre, evrenin sürekli olarak genişlemeye devam etmesive bu genişleme sonucunda tüm enerji dağılımının eşit hale gelmesi evrenin sonunu getirecektir. Bu süreçte, yıldızlar, galaksiler ve diğer gök cisimleri enerji kaybederler ve soğurlar.

Bunun sonucu olarak da evrenin enerjisi minimum seviyeye düşer ve kullanılabilir enerji kalmaz. Bu durum, evrenin “Büyük Donma” olarak adlandırılan bir ısı ölümüne girmesine neden olur. Madde ve enerji, soğuk ve hareketsiz bir durumda kalır.

Yine bir örnek verecek olursak: 

Bir fincan sıcak kahve düşünün. Başta kahveden buhar çıkar ve çok sıcaktır. Dilinize değse 2 gün acısını çekeceğiniz kadar sıcaktır hem de. Aradan zaman geçtikçe aynı kahve soğur ve sonunda oda sıcaklığına gelir. O noktada artık sıcak ya da soğuk değildir; her şey eşitlenmiştir. Evren de sürekli genişleyip soğuyarak sonunda tamamen durağan ve soğuk bir hale gelir. Yine oldukça iç açıcı (!) bir ihtimal değil mi ?

  • Büyük Yırtılma

Bu gerçekten bize göre de korkutucu senaryolardan birisi. Bu senaryoya göre, evrenin genişleme hızı sürekli artar ve zamanla her şeyin birbirinden kopmasına yol açar. Karanlık enerji, bu genişlemeyi hızlandırır ve sonunda galaksiler, yıldızlar, gezegenler ve hatta atomlar bile parçalanır.

Evrenin sonu senaryolari

Hadi, gözümüzde şöyle bir durum canlandıralım:

Bir lastik bandımız olduğunu varsayalım. Şimdi bu bandı iki yanından çekmeye başlayalım. İlk başta esnetirsiniz ve daha da esnetirsiniz. Ancak, esneme noktası aşırıya kaçarsa, bant sonunda kopar. Evren de aynı şekilde genişledikçe her şeyin birbirinden kopmasına yol açabilir.

Yani bunun sonucunda devi devran, nihayetinde sonsuz genişleme ile her şeyin tamamen yok olduğu bir durumla sona erer. Sizin de yüzünüz gülmüştür (!) bu ihtimali okurken değil mi? 

  • Büyük Sıçrama

Bu ihtimale göre, evren döngüsel olarak genişleyen ve daha sonra daralacak bir modeldedir. Evren, genişleme dönemini bir noktada tamamladıktan sonra tekrar büzülmeye başlayacaktır ve sonunda o büzülmeyle beraber son bulacaktır. Bu noktadan sonra yeni bir “Büyük Patlama” ile yeniden genişleyecektir.

Bu senaryo, evrenin sürekli olarak genişleme ve büzülme döngülerinden geçtiği düşüncesine dayanır. Her “Büyük Sıçrama” ile evren yeniden doğar ve yeni bir evrim sürecine girer. En azından yeniden doğacak bir senaryo, değil mi?

  • Vakum Çöküşü

Bu yazıda ele alacağımız son ihtimal ise diğerlerinden daha karizmatik bir isme sahip olan “Vakum Çöküşü”’dür. 

Bu senaryoyu ele almadan önce, bu ihtimal kapsamında devamlı kullanmamızın gerekeceği “vakum” terimini kısaca açıklamak isteriz.

Vakum Cokusu

“Vakum” aslında boşluk anlamına gelir ancak fiziksel anlamda tamamen boş bir alan değil, çok düşük enerji seviyesine sahip bir ortam için kullanılır. Evrenin şu anki durumu da bu tür yapıdadır. Bu ihtimal; evrenin, şu anki vakum durumunun aslında kararsız olabileceği ve daha düşük enerji seviyesine sahip başka bir vakum durumuna geçebileceği fikrine dayanıyor. Eğer bu olursa, evrenin bir bölgesinde “gerçek vakum” adı verilen bir durum oluşur ve bu durum, ışık hızında yayılarak evrenin tamamını yok eder.

Daha basit bir ifadeyle, şu an evren, düşük bir enerji durumunda dengede gibi görünür ama bu denge aslında kararsız olabilir. Eğer evrenin bir yerinde bu denge bozulur ve daha düşük bir enerji seviyesine geçiş olursa, bu yeni “gerçek vakum” durumu tüm evrene yayılabilir ve her şeyi etkileyebilir. Bu, tıpkı bir masadaki kartların devrilmeye başlaması gibi, başladığında durdurulamaz bir süreç olabilir. Evrenin yapısını tamamen değiştirebilir veya yok edebilir. Yani aslında Vakum Çöküşü diğer senaryolardan farklı olarak bir dizi temel dengenin değişmesini temel alıyor. Domino taşlarından birisi düştüğünde kalanın da düşmesi gibi tüm evrendeki dengenin o vakum durumunun değişmesine bağlı olmasına dayanır bu senaryo.

Evrenin Durumu

Her ne kadar son derece depresif senaryoları gördüysek de yazının başında da belirttiğimiz gibi bu senaryoların hiçbiri önümüzdeki yıllarda olabilecek senaryolar gibi görünmüyor. Elbette bu ve benzeri ihtimalleri sunan kişiler net bir tarih sunamayacaktır ancak genel olarak bu ihtimallere biçilen tarihler milyonlarca hatta belki milyarlarca yıl sonrasını gösteriyor.

Evrenin Durumu

Elbette bir de tüm bu senaryoların dünyamıza adapte edilmiş halleri vardır ancak onlarda bile insanlık tarihinin başıyla şu an arasındaki yıl farkından daha fazlası olduğu düşünülüyor. O nedenle içiniz ferah olsun sevgili okuyucu, güzel hayatlarınız size daha da mutluluk getirsin. Böyle şeyleri düşünmek için her noktada çok genç ve değerlisiniz!

Kaynakça ve İleri Okuma

Almeida, J. (2024). The “Dead Universe” Theory: Natural Separation of Galaxies Driven by the Remnants of a Supermassive Dead Universe. Natural Science, 16(06), 65–101. https://doi.org/10.4236/ns.2024.166006

Krauss, L. (2013, December 16). What does the future of the universe hold? Smithsonian Magazine. https://www.smithsonianmag.com/science-nature/what-does-future-universe-hold-180947977/#:~:text=The%20current%20expansion%20will%20continue,truly%20cold%2C%20dark%20and%20empty.

Lea, R. (2024, April 16). Dark energy could be getting weaker, suggesting the universe will end in a “Big Crunch.” Space.com. https://www.space.com/desi-cosmological-constant-dark-energy-history

Rees, M., & Krauss, L. M. (1998). Before the beginning: our universe and others. Physics Today, 51(2), 70–72. https://doi.org/10.1063/1.882150

Tearing apart the universe. (2020, October 20). American Scientist. https://www.americanscientist.org/article/tearing-apart-the-universe

Vaas, R. (2006). Dark Energy and Life’s Ultimate Future. Springer: Dordrecht 2006. https://arxiv.org/pdf/physics/0703183

Wikipedia contributors. (2024, September 27). Ultimate fate of the universe. Wikipedia. https://en.wikipedia.org/wiki/Ultimate_fate_of_the_universe

Bize Destek Olmak İster Misiniz?

  • Dilerseniz Patreon hesabımız üzerinden bize aylık veya tek seferlik bağış yaparak destekte bulunabilirsiniz.

Bağış Yapmak İstiyorum!

Tufan Özdemir

Herkese merhaba! Ben Tufan Özdemir. ODTÜ Felsefe bölümü mezunuyum. Çocukluğumdan bu yana felsefe, tarih ve psikoloji alanlarına ilgi duyarım. Doğa Filozofu bünyesinde bu ilgimi sizlerle paylaşmaktan çok keyif alıyorum! Doğa Filozofu bünyesinde Danışman Yazar ve İnsan Kaynakları Yöneticisi olarak zevkle görev alıyorum!

İlgili Makaleler

Başa dön tuşu