Gizemli Savaşçılar: Vikingler

🎧 Bu konuyu sohbet eşliğinde öğren · Vikinglerin yağmacılıktan devlet kurmaya dönüşümü

►«1530»0:00 / 0:001×⤴

Yapay zeka ile seslendirildi.

Tarih boyunca pek çok büyük krallık veya hanedan ortaya çıkmıştır. Osmanlı İmparatorluğu, Bizans, Roma İmparatorluğu vb. pek çok büyük devlet dünyaya yön vermiştir. Bu devletler gibi bir topluluk vardır ki kaybetme konusunda pek bir şey bilmezler: Vikingler.

Vikingler, denizcilik ve savaşı merkeze alan, yönetim konusunda pek bilgili olmayan bir topluluktu. Peki bugün hepimizin adını bildiği bu topluluk nasıl ortaya çıktı? Neler başardı? Ve nasıl yok oldu? Gelin bunun cevabını bu yazıda beraber alalım.

Vikinglerin Doğuşu

Öncelikle Vikingler bir devletin adı değildi. Onlar klanlardan oluşuyordu. Bugünkü İsveç, Danimarka ve Norveç sınırları içine dağılmış olan bu klanlar; denizci, tüccar, savaşçı ve kaşiflerin oluşturduğu topluluklardı. İsimleri ise “deniz yolculuğuna çıkan kişi” veya “yağmacı” anlamlarına geliyordu. Aslında onları tam olarak anlatan terim de budur; çünkü Vikingler cephe savaşları yapan topluluklar değillerdi. Daha çok, deniz aracılığıyla baskınlar yaparlar ve buldukları yerleri yağmalarlardı. Peki bunu neden yapıyorlardı? Sebebi çok basit: İklim

Vikinglerin yaşadığı coğrafya, organize bir devlet kurumu için bile fazlasıyla zor şartlara sahipken, elindeki imkanları fazla olmayan klanlar için tam bir yaşam sınavıydı. Bu klanlar, bölgelerini genişleterek daha iyi imkanlara sahip olmak için sık sık birbirleriyle mücadeleye girerlerdi.  Zamanla, bu küçük klanlar birleşmeye başladı ve üç büyük Viking devleti ortaya çıktı: Danimarka, Norveç ve İsveç Vikingleri. 

Bu toplulukların ilk sahneye çıkışı, 8. yüzyılda İngiltere kıyılarına yaptıkları bir baskınla başlar. O dönemde İngiltere, İrlanda, İskoçya ve Batı Avrupa kıyıları Viking akınlarının sıkça hedefi olmuştur. Tabii tek hedefleri batı değildi. Kuzeyden uzak her nokta onlar için cazipti. Daha sıcak, zengin ve farklı yerleri hedef alıyorlardı. Vikingler, Rusya ve Bizans İmparatorluğu’na kadar yayıldı. Burada ticaret yolları kurarak kendilerini daha rahat bir yaşama alıştırmaya çalıştılar. O kadar yayıldılar ki Leif Erikson’un Grönland’dan batıya giderek yaklaşık 1000 yılında Vinland (bugünkü Kanada) olarak adlandırılan bölgeye ulaştığı bile düşünülüyor. Vikingler, denizcilik konusunda ustalardı. Coğrafi keşiflere kadar okyanus üzerinde gezmek bir kabusken, Vikingler yüzyıllar önce yaptıkları uzun gemilerle bunu sağlayabiliyorlardı. 

Viking Kültürü ve Toplumu

Bu yazıda, İskandinav dostlarımızı tanımak isteriz öyle değil mi? Sadece yaptıkları baskınlar ve saldırılar ile onları tanımak istemeyiz. Sonuçta bu insanlar yalnızca savaşçı değillerdi. Peki kimlerdi Vikingler? Viking toplumu üç ana sınıfa ayrılıyordu: Jarl (soylular), Karl (özgür çiftçiler) ve Thrall (köleler). Köle diyoruz ama aslında demokrasi ile yönetildiklerini söylemek mümkündü. Kendi meclisleri vardı ve önemli kararlar burada alınıyordu. Halkları yalnızca savaş derdinde değildi. Ahşap oymacılığı, metal işçiliği ve gemi yapımında ustaydılar. Gemiler, yalnızca savaş ve ticaret için değil, aynı zamanda dini ve sosyal semboller olarak da önemliydi. Edebiyat gibi sanatlar kültürlerinde önemli bir yer tutardı. Sözlü edebi kültürleri, sagalar(destanlar) ve şiirlerle doluydu. Bu sagalar, Vikinglerin günlük yaşamını, keşiflerini ve kahramanlıklarını anlatıyordu. Elbette bugün hepimizin bildiği mitolojileri de cabası. Odin, Thor ve Loki gibi pek çok figür, onların mitolojilerinin içindendi. Savaşçı ve gezici kültürleri de bu hikayelerden gelirdi.

İç ve Dış İlişkiler

Vikingler, tarih boyunca pek çok baskın ve fetih yaptılar. Bu fetihlerin hemen hiçbirisi uzun ömürlü olmasa da, başarıları azımsanacak seviyede değildi. Örneğin, İngiltere ve Fransa’ya sürekli baskınlar düzenlediler; hatta İngiltere’nin bir kısmını (Danelaw) kontrol ettiler. Bu da yetmezmiş gibi Vikingler Fransa’da Normandiya bölgesini kurarak Normanlar olarak bilinen topluluğa dönüştü. Tüm başarıları batıda sanmayın sakın! Doğu Avrupa’da Rus şehir devletlerinin temellerini attılar (Novgorod ve Kiev).

Savaşçılıkta ve denizcilikte o kadar iyiydiler ki Bizans İmparatorluğu, onları paralı askerler olarak kullanıyorlardı. 

10. yüzyıldan itibaren Vikingler, az önce belirttiğimiz devletlere dönüştüler ve bugün bile devam eden devletlerin temelini atmış oldular. Kültürlerinin düzenli devletlere dönüşmesi ise Hıristiyanlığın kabulü ile oldu. Kültürleri ise yavaş yavaş asimile oldu ve 12. yüzyıldan itibaren bir Viking yapısından bahsetmemiz mümkün olmayacaktı. Tabii, bu kültürden bahsederken Vikingler hakkında şaşırtıcı gelecek birkaç gerçeği sizlerle paylaşmak isteriz. 

Mesela, Vikingler için kadınlar son derece önemliydi. Viking kadınları, diğer Orta Çağ toplumlarına kıyasla oldukça özgürdü. Arazi sahibi olabilir, boşanma davası açabilir ve ticaret yapabilirlerdi.

Sadece savaş gibi konulara takılmış halde de değillerdi. Denizcilik ve savaş ön planda olsa da Vikinglerin çoğu çiftçilikle uğraşıyordu. Tarım, toplumsal yapılarının temelini oluşturuyordu. Bu konuda başarılı oldukları da söylenebilir. Bu tarım başarısını ticaret de izlemişti. Kontrol ettikleri ticaret yolları sayesinde Abbasiler ile ticaret yaptıkları da kanıtlanmıştı. 

Görebileceğimiz üzere Vikingler vahşi ve cahil bir halk değildi. Belki bilim alanında pek fazla gelişme olmadığını söyleyebiliriz ama kültür olarak kesinlikle zengin sayılabilecek bir hazineleri vardı. 

Asimilasyon

“Peki Hristiyanlığın kabulü neden onların asimile olmasına neden oldu?” dediğinizi duyar gibiyiz. Bunun cevabı dolaylı bir süreç diyebiliriz. Vikingler, pagan dinine mensuplardı. Paganlık, doğa dinlerine yakındı ve çok kesin emirleri yoktu. Hristiyanlık ise vahşet veya yağma gibi eylemleri yasaklıyordu. Bu yönüyle, onların baskın kültürleri de bu durum karşısında zayıflamıştı. Tabii bir de artık baskınların işe yaramaması da etkiliyordu. Zamanla, kaleler artmış, limanlar güçlendirilmiş ve baskınlara karşı savunma artmıştı. Bu nedenle de isteseler de yağma başarısına ulaşamayacaklardı. Tam da bu yüzden, aslında yine güçlü kalacak olan Danimarka krallığı, çökmeden gelebilecek olan Norveç ve İsveç krallıklarını kurmuş oldular. Bugün onların bıraktığı miras, video oyunlarına, çizgi filmlere ve dizilere öncülük ediyor. İnsanlar, Vikingleri ilginç buluyor ve daha çok öğrenmek istiyor. Belki de bunun nedeni onların farklı olmasıdır. Alışıldık düzenin tersine gidebilen bir kültürleri olmasıdır. 

Viking Çağı böylece sona erdi ama belirttiğimiz gibi, mirasları sonsuza kadar devam etti ve edeceği de ortada. Belki de buraya Vikings dizisinden veya Assassin’s Creed Valhalla oyunundan geliyorsunuz. Ya da heyecanla yeni bir Viking dizisi veya oyunu bekliyorsunuz. Eminiz ki yenisi gelecektir çünkü onlara duyulan heyecan hiç azalmadı. 

Kaynakça ve İleri Okuma