Şeytanın ve Yaramaz Cinlerin Elementleri: Nikel ve Kobalt
Periyodik tabloya baktığımızda yüzün üzerinde elementin olduğunu görürüz. Her elementin bir ismi ve o elbette o ismin arkasında bir hikayesi vardır. Bugün ortaçağda insanların lanetli ruhlara ait olduğunu düşündüğü iki elementin isimlendirilme hikayesini öğreneceğiz!
Ayrılmaz Üçlü: Demir, Nikel ve Kobalt
Kimyadaki en popüler üçlü gruplardan birisi bu gruptur. Çoğu zaman birini söylediğimizde diğer ikisi aklımıza gelir. Bu üçlü, “Demir Üçlüsü” olarak da adlandırılır. Üçünün beraber anılması tabii ki tesadüf değildir. Demir, nikel ve kobalt birbirine oldukça benzer kimyasal özelliklere sahiplerdir. En bilinen ortak özellikleri ise mıknatıs tarafından çekilebilir olmalarıdır. Diğer bir deyişle, ferromanyetik elementlerdir.
Üçlünün parlayan yıldızı: Demir
Demir bu üçlü arasındaki en cazibeli olandır. Bin yılı aşkın süredir insanlar demiri birçok alanda en temel maddelerden biri olarak kullanmışlardır. Demirin bu kadar rağbet görmesi onu değerli bir madde haline getirmiştir. Bu sebeple madenciler bu elementi mümkün olan en saf halde bulmak için yoğun çaba göstermişlerdir. İstenen şey yalnızca saf demirdi fakat doğadaki kötü güçler demirin yalnız kalmasını pek de istemiyordu. (!)
Şeytanın ve Yaramaz Cinlerin Elementleri
Ortaçağdaki madencilerin demir arayışı sırasında rastlamaktan hiç de haz etmediği iki element daha vardır: Kobalt ve Nikel. Başta da belirtildiği gibi bu iki element de neredeyse hep demir ile beraber bulunur. Bu yüzden demiri saf halde bulmak oldukça zorludur.
O dönemde demirin yanındaki ayrılmayan bu iki elementin ne olduğu hakkında bir bilgi yoktu. Demir arayışı sırasında bu sevimsiz yan elementlerle karşılaşan madenciler bu başarısızlığın sebebinin kötü ruhlar olduğunu düşündü.
Bu sebeple bu yapışık elementlerden birinin Almancada “koboldlar” adı verilen yaramaz cinlerden kaynaklandığı düşündüler. Bu sebeple o elementin adına “kobalt” adını verdiler.
Demire yapışan diğer elementin ise yine benzer kötü bir ruh olan Yaşlı Nick (Old Nick) tarafından yerleştirildiğini düşündüler. Yaşlı Nick, Hristiyan geleneğinde şeytanın takma isimlerinden biridir. Demirin elde edilmemesini isteyen şeytan, bu elementi demire yapıştırarak kötülüğünü yayıyordu. Bu yüzden bu elemente “Nikel” adını vermişlerdir.
Nikelin Özellikleri
Nikel diğer elementler arasında çok popüler gözükmese de dünyada en çok bulunan 24. elementtir. Özellikle Kanada’da bulunan bu element sıklıkla alaşım yapmak için kullanılır. Özellikle paslanmaz çelik üretiminde önemli bir konuma sahiptir. Korozyona ve sıcaklığa dayanıklı kaplamalarda ve manyetik alaşımlarda sıklıkla kullanılır.
2000 yılı aşkın bir süre önce, bakır ve nikel alaşımlı bozuk paralar kullanılmıştır. Günümüzde amerikan parası (cent) aynı nikel alaşımını kullanmaktadır.
Diğer bir önemli kullanım alanı ise kadmiyum elementiyle beraber yaptığı bataryadır. Nikel-kadmiyum şarj edilebilir piller sayesinde birçok elektronik cihaz kablolardan kurtulup taşınabilir hale gelmiştir.
Görsel Kaynağı: Capital.com
Kobaltın Özellikleri
Bir geçiş metali olan kobaltın periyodik tablodaki yeri, demir ve nikelin arasındadır. Ama nikel veya demir kadar sık bulunmaz. Dünya kabuğunun yalnızca %0.0020’si kobaltan oluşur. Bu nadirlik, kobaltı demirden ve nikelden daha değerli hale getirir. Kobalt endüstride birçok kullanım alanına sahiptir. Özellikle diğer metallerle alaşım oluşturarak birçok ticari ve askeri cihazda kullanılır.
Günümüzde, şarj edilebilir bataryaların yükselişe geçmesiyle kobalt, bu alanda da gözde adaylardan biri haline gelmiştir. Ayrıca, ferromanyetik özelliği (mıknatıs tarafından çekilebilme özelliği) sayesinde petrol, boya, manyetik endüstrisinde ve elektronik sistemlerde vazgeçilmez bir element haline gelmiştir.
Görsel Kaynağı: Wikipedia
Bunun yanı sıra, yeni çalışmalar kobaltın korozyona karşı direnci, mekanik özellikleri ve biyouyumluluğu sayesinde, nörolojik, dental, ortopedik ve kardiyoveskular implantlarda da kullanılmaktadır.
Kaynakça ve İleri Okuma
The Iron Triad: Iron, Cobalt, and Nickel. (2020, August 25). Retrieved June 5, 2021, from https://chem.libretexts.org/@go/page/24345
Vlasov, L. N., & Trifonov, D. N. (1977). 107 stories about chemistry. Moscow: Mir.
Kullanılan görsellerin kaynaklarına, görsellerin üzerine tıklayarak ulaşabilirsiniz.
Bize Destek Olmak İster Misiniz?
- Dilerseniz Patreon hesabımız üzerinden bize aylık veya tek seferlik bağış yaparak destekte bulunabilirsiniz.
- Daha detaylı bilgi almak için “Bize Destek Olabilirsiniz!” sayfamızı inceleyebilirsiniz!
