Serimizin önceki yazılarında George Washington ve Thomas Jefferson dönemi ABD’yi ele almıştık. Onlar Amerika’nın kurucu başkanları olarak görev almışlardı. Onların ardından birçok ABD başkanı görev yapmış ve önemli olaylara şahitlik etmişlerdi. Bu isimlerin ardından 16. ABD Başkanı olarak görev yapmış olan Abraham Lincoln gelerek ABD tarihini sonsuza kadar değiştirmişti. İç savaşa öncülük ederek ABD’yi sonsuza kadar değiştirmişti. Lincoln sonrası, ABD bir süre Avrupa’daki olaylara kendisini kapatarak Güney ve Kuzey Amerika’nın en büyük ülkesi oldu. Artık bu kıtadaki kararların önemli bir bölümünde son söz onundu. Ardından Roosevelt ile 2. Dünya Savaşı’na giren ABD, bu savaştan inanılmaz bir güç olarak çıktı ancak Roosevelt öldüğünde savaş henüz bitmemişti. Tam da bu noktada onun yardımcısı Harry Truman başkan oldu.
Savaşın Bitişi
ABD için bir başkanın ardından onun yardımcısının başkan olması alışıldık bir durumdur. Sonuçta genellikle başkanlar sevilen figürler olarak yardımcılarını bir sonraki seçimde destekler ve bu da oy oranında etkili olur ancak Truman-Roosevelt ilişkisinin böyle olmadığı söylenir. 4 dönem başkanlığa seçilen ve 12 yıl başkanlık yapan Roosevelt’in bu 12 yıllık süreçte üç farklı yardımcısı olmuştu. Truman 1945 yılında onun yardımcısı olmuştu. Söylentilere göre Roosevelt, Truman’a hiçbir zaman güvenmemişti. Öyle ki kendi başladığı Manhattan Projesi, Truman için adeta bir sırdı. Elbette Roosevelt öldüğünde, halk Truman ile Roosevelt ilişkisinin zayıf olduğundan bihaber bir şekilde onu başkan olarak destekledi.
Ardından Truman, başkan koltuğuna oturur oturmaz Manhattan Projesi ona anlatıldı. Proje çoktan sona yaklaşmıştı. Oppenheimer öncülüğünde bir atom bombası yapılıyordu. Söylenene göre Roosevelt’in bu bombayı kullanma amacı yoktu. Birçok tarihçiye göre Roosevelt’in amacı onu caydırıcı bir silah olarak kullanmaktı. Bildiğimiz gibi Truman bu yolu izlemedi.
Naziler yenildikten sonra savaş henüz bitmemişti. Japonlar hala savaşlarını veriyordu. Kazanamayacaklarını bilseler de Amerika’nın da onları yenemeyeceğine inanıyorlardı. Böylece aldıkları toprakları ve yönetimlerini koruyabileceklerdi. Truman, olası bir kara çıkartmasının kendilerine 100.000 asker kaybettirebileceği gerçeğiyle karşı karşıyaydı.
Bu durum Truman’ı kolay bir yol aramaya itti ve en sonunda yine Oppenheimer öncülüğünde hazırlanan ilk bomba olan “Little Boy” 6 Ağustos’ta Hiroşima’ya atıldı. Bu bombayla kentteki 350 bin kişiden 140 bine yakını hayatını kaybetti. Bu bomba Japon hükûmetini sarstı ama ABD teslim olmalarını istediğinde yeniden direniş göstereceğini açıklayan Japonya, 9 Ağustos’ta ikinci bomba olan “Fat Man’in” Nagasaki’ye atılmasıyla direnemez hâle geldi. Bu iki bombanın atılmasıyla asker ve sivil beraber olmak üzere 210 bin Japon hayatını kaybetti. Bunun ardından Japonlar çekildi ve 2 Eylül 1945’te 2. Dünya Savaşı resmen bitti.
ABCC ve Atom Bombasının Etkileri
1946 yılında yine Truman öncülüğünde ABD’de bir merkez kuruldu. “Atom Bombası Kazazedeleri Komisyonu” (Atomic Bomb Casualty Commission) adı verilen bu komisyon ve merkezde Japonya’ya atılan bombalardan etkilenen ama hayatta kalan insanlar Amerika’ya getirilmiş ve üzerlerinde uzun süreli incelemeler yapılmaya başlanmıştı. 1946-1975 arası geçen bu dönemde birçok kaynağa göre etik olmayan incelemeler yapıldı. Bu incelemeler sonucu atom bombasının etkileri hakkında fikir sahibi olunmuş oldu. Bu süreçte olanların birçoğu gizli olduğu ve bilgilerin çoğu iddialardan oluştuğu için daha fazla gerçek gün yüzüne çıkana kadar ara vereceğiz.
Soğuk Savaş Dönemi
Truman dönemi, ABD ve Sovyetler Birliği arasındaki gerilimin arttığı bir dönemdi. Soğuk savaşın temel dinamikleri, ABD’nin demokrasi ve kapitalizmi, Sovyetler Birliği’nin ise komünizmi ve sosyalizmi savunmasıydı. Truman döneminde, ABD’nin Sovyetler Birliği’ne karşı aktif bir dış politika izlediği ve Sovyet etkisine karşı çeşitli stratejiler geliştirdiği bir gerçektir. Truman, diplomaside pek sakin bir figür sayılmazdı. Bu yüzden bu dönemde, diplomatik gerilim son noktadaydı.
ABD’nin soğuk savaş stratejilerinden biri Truman Doktrini’ydi. Bu doktrin, komünizmin yayılmasını önlemek amacıyla ABD’nin müttefiklerine ekonomik ve askerî yardım sağlamasını içeriyordu. Ayrıca, ABD’nin Avrupa’ya yardım etmek amacıyla Marshall Planı’nı başlatması da Truman döneminde gerçekleşmiştir. Tüm bunlar onun aslında komünizme karşı olan önlemleri olmuştu. Yine de asıl soğuk savaş ve gerilimler Truman sonrasına kalacaktı. Soğuk savaş hareketlenene kadar da bir sıcak savaş gelecekti.
Kore Savaşı
Kore Savaşı, II. Dünya Savaşı’nın sona ermesinin ardından Kore’nin Japonya’nın işgali altından kurtulmasıyla başladı. Kore, savaş sonrasında Kuzey ve Güney olmak üzere ikiye bölündü. Kuzey Kore, Sovyetler Birliği’nin etkisi altında komünist bir rejim kurarken, Güney Kore Amerika Birleşik Devletleri ve diğer Batılı güçlerin himayesinde demokratik bir yapıya sahip olmuştu. Bunun bir benzeri Almanya’da ve Vietnam’da da olacaktı.
Haziran 1950’de Kuzey Kore, Güney Kore’yi ani ve şiddetli bir saldırıyla işgal etti. Bu saldırı, Kore Savaşı’nın başlangıcı olarak kabul edilir. Kuzey Kore’nin amacı, Güney Kore’yi ele geçirerek tüm yarımada üzerinde kontrol sağlamaktı. Yine bunun bir benzeri Vietnam’da yaşanacaktı.
Güney Kore’nin durumu kritik hale gelince, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi acil bir toplantı düzenledi ve Kuzey Kore’ye müdahale etmek için uluslararası bir güç oluşturulmasına karar verdi. ABD liderliğindeki Birleşmiş Milletler kuvvetleri, Güney Kore’ye yardım etmek ve Kuzey Kore’yi geri püskürtmek için harekete geçti. Truman burada çok net bir tavırdaydı.
Birleşmiş Milletler kuvvetlerinin müdahalesiyle savaş hızla genişledi. Çin, Kuzey Kore’ye yardım etmek amacıyla savaşa doğrudan müdahale etti ve Birleşmiş Milletler kuvvetlerine karşı büyük bir saldırı başlattı. Bu, savaşın boyutunu ve karmaşıklığını artırdı.
Çatışmalar üç yıl boyunca devam etti ve büyük kayıplara yol açtı. Ancak, 1953’te taraflar arasında ateşkes antlaşması imzalandı ve savaş sona erdi. Tabi bildiğiniz gibi iki ülke arası gerginlik hâlâ sürüyor.
İç Gelişmeler
Truman döneminde iç politikada da önemli gelişmeler yaşanmıştır. Örneğin, Truman’ın göreve geldiği dönemde ABD’de ırk ayrımcılığı ve sivil haklar konuları önemli tartışma konularıydı. Truman, sivil haklar konusunda adımlar atmış ve bu konuda duyarlı bir lider olarak kabul edilmişti. Tabii tartışmalı bir başkan olduğunu hatırlatmak lazım. Yine de Truman, genel olarak başarılı bir dönem geçirmiş ve sonucunda Amerika, Roosevelt’in başarılı dönemin ardından bir diğer başarılı dönem geçirmişti.
Kaynakça ve İleri Okuma
Millett, A. R. (2024, May 21). Korean War | Combatants, Summary, Years, Map, Casualties, & Facts. Encyclopedia Britannica. https://www.britannica.com/event/Korean-War
Steinberg, A. (2024, April 12). Harry S. Truman | U.S. President & History. Encyclopedia Britannica. https://www.britannica.com/biography/Harry-S-Truman
The Editors of Encyclopaedia Britannica. (2024, May 27). Cold War | Summary, Causes, history, years, timeline, & facts. Encyclopedia Britannica. https://www.britannica.com/event/Cold-War
Wikipedia contributors. (2024, March 17). Atomic Bomb Casualty Commission. Wikipedia. https://en.wikipedia.org/wiki/Atomic_Bomb_Casualty_Commission
Bize Destek Olmak İster Misiniz?
- Dilerseniz Patreon hesabımız üzerinden bize aylık veya tek seferlik bağış yaparak destekte bulunabilirsiniz.
- Daha detaylı bilgi almak için “Bize Destek Olabilirsiniz!” sayfamızı inceleyebilirsiniz!
