Thomas Jefferson Dönemi ABD (1801-1809)

🎧 Bu konuyu sohbet eşliğinde öğren · Louisiana Alımı ve Jefferson’ın Güç Stratejisi

►«1530»0:00 / 0:001×⤴

Yapay zeka ile seslendirildi.

Bu serimizin önceki yazısında ABD tarihinin ilk başkanı olan George Washington döneminde gerçekleşen olayları ele almıştık. Şimdi ise kendisinden sonra gelen bir diğer önemli başkan Thomas Jefferson’ı ele alacağız. Jefferson, ABD’nin 3. Başkanı olmuştu. Washington sonrası gelen John Adams bir dönem olan başkanlığının önemli bölümünde Fransa’ya karşı Quasi Savaşı ile meşguldü. Jefferson, görevi devraldığında hala tamamlanması gereken birçok mesele vardı.

Amerika Genişliyor: Louisiana Satın Alımı (1803)

Washington’ın devleti kurmasının ve Adams’ın savunmasının ardından Jefferson da ülkeyi genişletme yoluna gitmişti. Jefferson, devleti ilk devraldığında ABD görseldeki pembe bölgelerden ibaretti. Tabii kıyı şeridini elde tutmak ne kadar güzel olsa da hem ekonomik açıdan hem de kıta kontrolü açısından yetersizdi. ABD, ilk kurulduğu dönemden itibaren Avrupa ile sık sık temasta bulunmaktansa bu yeni kıtanın lideri olmayı amaçlıyordu. Tam da bu nedenle Jefferson gözünü batıya dikmişti. Bunun için de ilk hamlesini 1803 yılında Louisiana Satın Alımı ile atmıştı. Bu bölge Fransız himayesindeydi ancak Fransa’nın yaşadığı kriz ve bölgeden verim alamaması nedeniyle pek fazla direniş olmadan Fransa bu toprakları Amerika’ya satmış oldu.

Marbury v. Madison Kararı (1803)

Genişlemenin tek önemli şey olmadığını fark eden Jefferson, adaleti sağlamaya da özen gösterdi. Tarihe Marbury v. Madison kararı olarak geçen bir durum yaşandı. İçeride yaşanan bir davada Yüksek Mahkeme ilk kez anayasa ile çelişen yasaları iptal etme yetkisine sahip oldu. Bununla beraber yargının denge sağlamaktaki rolü büyümüş oldu.

Lewis ve Clark Keşifleri (1804-1806) 

Yeniden gözünü genişlemeye çeviren Jefferson, bu kararların hemen ardından, 1804 yılında Meriwether Lewis ve William Clark’ı Amerika’nın batısını keşfetmekle görevlendirdi. Lewis ve Clark, Mayıs 1804’te St. Louis’ten Missouri Nehri boyunca batıya doğru yola çıktılar. Jefferson’ın beklentisi onların Missouri Nehri boyunca ilerleyerek Büyük Okyanus’a ulaşması, yeni toprakları haritalaması, yerel halkla ilişkiler kurması ve bilimsel veri toplamasıydı. Bu ikili, Missouri Nehri boyunca ilerlerken, yerel halkla etkileşime girerek yerel coğrafyayı, bitki örtüsünü ve hayvan yaşamını inceledi. Yolculukları boyunca, yerel Kızılderililerle dostane ilişkiler kurmaya çalıştılar ve onlardan bilgi aldılar. Tabii sonrasında Amerika Birleşik Devletleri ile Kızılderililer arasında dostane ilişkiler kurulmadığını söylemek gerekiyor. Yine de Lewis ve Clark’ın dostane adımlar attığını söyleyebiliriz. Yolculukları boyunca, Lewis, Clark ve ekibi sert kış koşulları, akıntılı nehirler, yerel halkla iletişim zorlukları ve yiyecek sıkıntıları gibi birçok  sorunla karşılaştılar. Ancak, kararlılıkla ve dayanıklılıkla bu engelleri aştılar.

En sonunda 1805’te, Lewis ve Clark ekibi Büyük Okyanus’a ulaştılar. Pasifik kıyılarına ulaştıklarında, Amerika kıtasının ilk kez kapsamlı olarak keşfedilen iç bölgelerinden biri hakkında önemli bilgiler toplamışlardı. Daha sonra, ekibin geri dönüş yolculuğu başladı ve Eylül 1806’da St. Louis’e döndüler. Böylece Jefferson döneminde batıdaki topraklara dair önemli bilgiler toplanmış oldu. 

Barbary Savaşları (1801-1805)

Eğer Jefferson’ın hiç savaş görmediğini düşünüyorsanız yanıldığınızı söylemek durumundayız. Jefferson, başkanlığının ilk 4 senesinde Kuzey Afrika’da bulunan Barbary Devletleri ile savaş halindeydi. “Amerika nerede, Afrika nerede? Ne savaşı?” dediğinizi duyar gibiyiz. Çok da haklısınız. Tabii bu savaşlar kara savaşları değildi. Amerika’nın ekonomisinin önemli bir bölümü denizaşırı ticarete dayanıyordu. Kuzey Afrika’da bugünkü adlarıyla Cezayir ve Tunus gibi bölgelerde bulunan güçler de gemilere doldurulmuş güzel erzakları kendilerine almak için saldırılardan geri kalmıyordu. İşte bu nedenle 4 yıl boyunca ABD, korsanlara karşı mücadele verdi. Tabii Amerika burada da zaferlerine bir yenisini eklemiş oldu. Bu zafer, ABD’nin itibarını arttırmış oldu ve bundan sonraki korsanlık faaliyetlerini en azından ABD’ye karşı sürdürme çabalarını korsanlar için epeyce azalttı. 

Ayrılış

Jefferson da tıpkı George Washington gibi iki dönem başkanlık yaptıktan sonra demokrasinin gereği olarak üçüncü kez aday olmadı. Onun döneminde böyle bir yasa olmadığını düşünürseniz aslında demokrasi açısından o ve Washington bir geleneği başlatmış oldu. Jefferson görevi James Maddison’a devretti ve emekliye ayrıldı. Thomas Jefferson da tıpkı George Washington gibi bugün örnek başkanlardan birisi olarak anılır. Kendisinin attığı keşif adımlarıyla ABD’nin toprak elde ediş hızı da artmış oldu.

Kaynakça ve İleri Okuma