“flor elementini araştırması ve ayrıştırması ile kendi adıyla anılan elektrik fırınından dolayı”
Nobel Ödülleri serimizin bu yazısında 6. Nobel Kimya Ödülü’ne odaklanacağız. 1906 yılının ödülü, 1852 Paris doğumlu eczacı ve kimyager Henri Moissan’a verildi. Daha çok inorganik kimya alanında araştırmalar yapan Moissan, çalışmaları ile hem akademik hem endüstriyel alana birçok fayda sağlamıştır.
Flor periyodik tablodaki en reaktif elementtir. Helyum, argon ve neon hariç bilinen bütün elementlerle tepkimeye girebilmektedir. Bu kadar aktif olması sebebiyle birçok yapının içinde flora rastlamak mümkün, bu da floru çok önemli bir konuma getirmektedir. Varlığı 1500’lü yılların ortalarından beri bilinmesinde rağmen asla izole edilememiştir. Üstelik izole etme sürecinde hayatını kaybeden birçok bilim insanı olmuştur.
19. yüzyılın sonlarına doğru Moissan çalışmalarını flor elementine yoğunlaştırdı. 1886 yılında ise çalışmaları sonuç verdi. Potasyum biflorür ve hidrojen florür karışımına elektik vererek maddeleri elementlerine ayırmayı denedi. Oluşan akım sonucunda, karışımda bulunan hidrojenler cihazın negatif kısmında toplanırken, pozitif kısımda ise flor gazı toplanmış oldu. Moissan bu süreç sonucunda tam bir ayrışma elde etmiş oldu ve böylelikle flor elementini izole eden ilk bilim insanı olarak tarihe geçti. Üstelik kullandığı yöntem, günümüzde hâlâ endüstriyel flor üretiminde kullanılan standart bir yöntem olarak geçerliliğini korumaktadır. Floru izole edebilmesinin yanı sıra bu elementin bulunduğu birçok yapının özelliklerini araştırmış ve rapor etmiştir.
Moissan’ın Nobel kazanmasını sağlayan araştırmalarının diğer kısmı ise elektrik ark ocağı ile yaptığı çalışmalarıdır. İlk tasarımı James Burgess Readman tarafından yapılan bu ocaklar ya da fırınlar, elektik arkı (yüksek elektrik verilmesi ile havada gözlemlenen elektrik olayı) ile yüklü malzemeleri yüksek sıcaklıklara ısıtan sistemlerdir. Endüstriyel fırınların kapasiteleri 1 ila 400 ton arasında değişmektedir. Bu ocağın belirli kısımlarında Moissan’ın yaptığı değişiklikler ile ortaya çıkan yeni tasarım ise “Moissan Elektrik Ark Fırını” adı ile anılmaktadır.
Kaynakça ve İleri Okuma
The Nobel Prize in Chemistry 1906. (n.d.). NobelPrize.org. https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1906/summary/
Greffe, Florence (18 November 2004). “Fonds 62 J HENRI MOISSAN” (PDF) (in French). Institut de France Academie des Sciences. Archived from the original (PDF) on 9 November 2013.
Jaccaud, M; Faron, R; Deviliers, D; Romano, R (1988). Ulmann’s Encyclopedia of Organic Chemistry. Veinheim: VCH. doi:10.1021/op970020u
H Moissan, Comptes Rendus Acad. Sci., 1892, 115, 988; 1893, 117, 680
H Moissan, Le Four Électrique, 1897, Steinheil, Paris
Bize Destek Olmak İster Misiniz?
- Dilerseniz Patreon hesabımız üzerinden bize aylık veya tek seferlik bağış yaparak destekte bulunabilirsiniz.
- Daha detaylı bilgi almak için “Bize Destek Olabilirsiniz!” sayfamızı inceleyebilirsiniz!
