Serimizin önceki yazılarında George Washington ve Thomas Jefferson dönemi ABD’yi ele almıştık. Onlar Amerika’nın kurucu başkanları olarak görev almışlardı. Onların ardından birçok ABD başkanı görev yapmış ve önemli olaylara şahitlik etmişlerdi. Bu isimlerin ardından 16. ABD Başkanı olarak görev yapmış olan Abraham Lincoln gelerek ABD tarihini sonsuza kadar değiştirdi.
İç Savaş Dönemi (1861-1865)
Lincoln öncesi ABD’nin büyük bir sorunu vardı. Bunun başka bir ülke veya savaşla ilgili olduğunu düşünmek normaldir ancak asıl sorun kölelikti. ABD’de başından itibaren Kuzey ve Güney eyaletleri arasında keskin farklar vardı. Kuzey eyaletleri her zaman endüstrinin ve fabrikaların daha fazla geliştiği, modern şehir hayatlarının yavaş yavaş oluştuğu eyaletlerdi. Bu da onların kölelere olan ihtiyacını yani insan gücü ihtiyacını azaltıyordu. Bu nedenle, bu eyaletlerde kölelik yok denecek kadar azalmıştı. Güney eyaletlerinde ise en büyük endüstri tarımdı. Bu nedenle insan gücü ihtiyaçları fazlaydı. Tüm bu insan gücü de kölelerle sağlanıyordu. Kuzey’de gelişme ve modernleşme hareketleri kölelik karşıtı bir yaklaşımı beraberinde getirmişti. Bu da Kuzey eyaletlerinin Güney’deki köleliğe olumsuz bakmasına neden oldu. Zamanla, iki eyalet arasındaki bu fark, öfkeyi ve en sonunda savaşı beraberinde getirmişti. Dönemin başkanı Abraham Lincoln da kölelik karşıtı bir politika izliyordu. En nihayetinde onun görüşlerini ve emirlerini reddeden Güney eyaletleri “Konfederasyon” blokunu oluştururken, Lincoln öncülüğündeki Kuzey eyaletleri de “Union” blokunu kurdu. Böylece iç savaş başladı. İç savaşın detaylarını “Amerika’nın Kuruluşu” yazımızda bulabilirsiniz.
İç savaşın o kadar yıkıcı etkileri olmuştu ki hâlâ Amerika içerisinde yankıları sürüyor. En nihayetinde bu savaşı Kuzey kazansa da Güney üzerinde gerçek bir etkisi olup olmadığı tartışılmaktadır. Yine de kesin olan bir şey vardı ki Lincoln burada insan hakları açısından önemli bir çaba sarf etmişti. Öyle ki, bir dönemlik başkanlığı da hayatı da bu uğurda sona erecekti.
Peki Lincoln Bu 4 Senede Neler Başardı?
Lincoln, yazının önceki kısımlarında bahsettiğimiz gibi iç savaşı Kuzey’in lehine kazanarak ABD’de köleliği resmî olarak kaldırmıştı. Tabii bu ABD’de ırkçılığın veya ayrımcılığın bittiği anlamına gelmiyordu. Yine de resmî olarak artık kölelik yoktu. Bu en önemli gelişme olarak kabul edilir. Lincoln bu savaş sırasında Amerikalıların Habeas Corpus adını verdiği kişisel özgürlüğü sınırlamıştı. Bu karar, savaş sırasında iç güvenliği sağlama çabalarının bir parçası olarak alınmıştı. Savaş sırasınca güvenliği sağlamanın en önemli yolu buydu. Bunu şu an “OHAL” olarak biliyoruz.
Sanatçı: George Peter Alexander Healy
Tüm bunların yanında Lincoln Homestead Kanunu’nu kabul ettirmişti. Bu kanun, ABD’nin geçmiş yıllarda batıya doğru genişlettiği topraklara göç edilmesini teşvik ediyordu. Bu, ülke genişlemesini hızlandırmış ve batı bölgelerinde gerçek anlamda yerleşimi başlatmıştı. Son olarak bugün ABD’nin en güçlü yönlerinden biri olan demiryollarını kurmak için Transcontinental Demiryolu Projesi’ne başlandı. O dönem için bu çok büyük bir projeydi. Ticareti ve ulaşımı son derece kolaylaştırmış oldu.
Lincoln 1863’te Özgürlük Bildirgesi’ni imzalayarak köleliğin sona erdirilmesinde büyük bir adım atmıştı. Bu karar, köleliğin federal bölgelerde sona ermesini sağlamıştır. Ancak, bu karar sadece savaş sırasında Konfederasyon’a bağlı olan eyaletleri etkilemiş ve köleliğin tamamen sona erdirilmesi 13. Anayasa Değişikliği’nin kabul edilmesiyle gerçekleşmiştir.
Bunun yanında Lincoln, köleliği sona erdirirken Güney eyaletlerini de geride bırakmak istemiyordu. Güney’in savaş liderleri hariç hiçbir vatandaş veya toprak sahibini cezalandırmamıştı. Birlik ve beraberliği korumayı amaçlıyordu.
Lincoln belki ikinci dönemi için seçilebilirdi ancak iç savaş ve köleliğe karşı açtığı savaşın bazı sonuçları vardı. Lincoln savaş sonrası katıldığı Ford Tiyatrosu’nda John Wilkes Booth tarafından suikaste uğramış ve hayatını kaybetmişti. O dönemde bu durumun halkta yarattığı üzüntüye bakarak Lincoln’ün bu suikast olmasa 2. dönemine başlayabileceği yaygın bir inanıştır.
Sonuç
Lincoln dönemine baktığınızda 4 sene boyunca tamamen savaşa ayrılmış bir dönem görürüz. Ekonomiye dair attığı adımlar olsa da mesaisi buna ayrılmıştı ancak hâlâ Amerikan başkanları arasında ilk sayılan isimlerden olmayı başarmıştı. İnsan haklarına ve birliğe harcadığı emekle akıllarda yer etmişti ve Amerikan tarihinin en kanlı olaylarından birisini mümkün olduğunca hızlı ve yapıcı şekilde sona erdirmiş, daha sonrasında da bu uğurda canını vermişti. Lincoln sonrası iç huzur çok daha yüksek olmuştu. Bu yönüyle de Lincoln her zaman birleştirici bir lider olarak anılmıştı.
Kaynakça ve İleri Okuma
Current, R. N. (2024, August 6). Abraham Lincoln | Biography, Childhood, Quotes, Death, & Facts. Encyclopedia Britannica. https://www.britannica.com/biography/Abraham-Lincoln
Weber, J. L., & Hassler, W. W. (2024, August 3). American Civil War | History, Summary, Dates, causes, map, timeline, battles, significance, & facts. Encyclopedia Britannica. https://www.britannica.com/event/American-Civil-War
Zapata, C. (2024, February 7). Abraham Lincoln: Facts, birthday & assassination | HISTORY. HISTORY. https://www.history.com/topics/us-presidents/abraham-lincoln
Bize Destek Olmak İster Misiniz?
- Dilerseniz Patreon hesabımız üzerinden bize aylık veya tek seferlik bağış yaparak destekte bulunabilirsiniz.
- Daha detaylı bilgi almak için “Bize Destek Olabilirsiniz!” sayfamızı inceleyebilirsiniz!
