Maria Callas: Tutkunun Sesi

🎧 Bu konuyu sohbet eşliğinde öğren · Maria Callas ın sesindeki trajik fay hattı

►«1530»0:00 / 0:001×⤴

Yapay zeka ile seslendirildi.

Eğer 2025 yılının ilk çeyreğinde sinemaya gittiyseniz her yerde bir filmi göreceksiniz: Maria.

Peki bu film gerçekten ne anlatıyor? Elbette Maria’yı… Maria Callas’ı. İyi ama kimdir bu Maria Callas?

Maria, opera dünyasının en büyük isimlerinden birisidir. Yalnızca sesiyle değil, aynı zamanda sahnedeki olağanüstü karizması, sansasyonel özel hayatı ve trajik ölümüyle de hafızalara kazınmıştır. O, geleneksel soprano algısını yıkan, hem dramatik hem de lirik rolleri başarıyla icra eden bir sanatçıydı. Elbette Callas’ı özel kılan sadece teknik mükemmeliyeti değil, aynı zamanda sahnedeki derin duygusallığıydı. Her performansında müziği ve hikâyeyi adeta iliklerine kadar hissederek seyirciye aktarıyor, onu izleyenleri büyüleyici bir sanat yolculuğuna çıkarıyordu. Ancak bu olağanüstü kariyerin ardında büyük fedakârlıklar, acı dolu ilişkiler ve giderek yalnızlaşan bir hayat yatıyordu. Maria Callas, şöhret basamaklarını hızla tırmanırken kişisel hayatındaki çalkantılarla mücadele etmek zorunda kaldı. Bir yanda opera tarihine kazınan efsanevi performansları, diğer yanda bitmek bilmeyen skandallar, aşk hikâyeleri ve yalnız bir ölüm… Onun hikâyesi, yalnızca bir sanatçının değil, tutkunun ve trajedinin iç içe geçtiği bir yaşamın hikâyesiydi. İşte bu yazımızda onun hayatına derinlemesine dalacağız!

İlk Yılları (1923-1945)

Callas, 2 Aralık 1923’te New York’ta Yunan bir ailenin kızı olarak dünyaya geldi. Asıl adı okurken yorulacağımız Maria Anna Cecilia Sofia Kalogeropoulos’tur. Neyse ki o Maria adını tercih etmiştir. Yine neyse ki ailesi de soyadlarını “Callas” olarak değiştirmişti. Ailesinin New York’ta ekonomik sorunlar yaşaması nedeniyle 1937’de Yunanistan’a dönmeleri gerekti. Tabii Yunanistan’da da her şey güzel olmayacaktı ve Maria kolay bir çocukluk geçirmeyecekti. Annesi son derece baskın bir karakterdeydi. Maria ve ablası arasında eşit bir tutum sergilemiyordu. Yine de annesi Evangelia Callas, Maria’nın müziğe yeteneğini fark eden ilk kişiydi. Kendisini bir piyano öğretmeni ve müzik tutkunu olarak gören Evangelia, Maria’yı küçük yaşta şarkı söylemeye yönlendirdi.  Callas, annesinin ablasına daha çok ilgi gösterdiğini ve kendisini sürekli zorladığını yıllar sonra itiraf etti. 

Yine de belki de bu baskı sayesinde Maria’nın başarısı gitgide arttı. Callas, Atina’da konservatuar eğitimine kabul aldı ve kısa sürede büyük ilgitopladı. Callas’ın sesi geniş bir yelpazeye sahipti ve dramatik soprano ile lirik soprano arasında geçiş yapabiliyordu. Teknik açıdan bazı kusurları olmasına rağmen, yorumculuğundaki derinlik ve sahnedeki teatral gücüyle opera tarihine damga vurdu. Maria tutkuluydu. Bu tutku ilk başta sahneye dönük olsa da yaş aldıkça hayatının diğer bölümlerine de sirayet edecekti. 

Sahneye ayağını ilk basışı 1939’da bir öğrenci konseriyle oldu. Bunu 1941 yılında Maria henüz 18 yaşındayken Atina Ulusal Operası’nda Cavalleria Rusticana operasında “Santuzza” rolüyle profesyonel çıkışı izledi. Maria genç yaşına rağmen hep en büyük roller için tercih ediliyordu. 

Elbette Maria’nın başarısı arttıkça Yunanistan’da kalması zorlaşıyordu. Asıl fırsatlar ülkesi olan Amerika onu çağırıyordu!

İtalya ve Devleşme Dönemi 

Callas, Atina’dan New York’a döndüğünde asıl amacı Metropolitan Operası’nda çalışmaktı ancak Maria’nın sesinin fazla ağır ve dramatik bulunması nedeniyle tam olarak istediği rolleri bulamamıştı. Ayrıca Callas, estetik açıdan da Amerikalıların istediği “güzel soprano” kalıbına uygun bulunmamıştı. Maria, inatçı ve tutkuluydu. Yeterince fırsat bulamadığını hissettiği anda Amerika’dan ayrıldı ve rotayı İtalya’ya çevirdi. 

Başarı onu İtalya’da bulacaktı ki bu çok yavaş da olmayacaktı. 1947’de İtalya’daki Verona Arenası’nda ilk büyük çıkışını yaptı. La Gioconda operasında başrol oynayan Callas, güçlü sesiyle İtalyan müzik çevrelerinin ilgisini çekti. Bu performansı, onun kariyerinde bir dönüm noktası oldu. Verona’daki bu gösteride, Callas’ı dinleyenler arasında opera düşkünü ve sanayinin önemli isimlerinden biri olan Giovanni Battista Meneghini de vardı. Meneghini, Callas’ın sesine hayran kaldı ve onun kariyerini yönetmeye başladı. Bu iş ilişkisi kısa sürede çoğu kişiye göre tek taraflı olan bir ilişkiye dönüştü. Meneghini, kalbini genç Maria’ya kaptırdı ve bir süre sonra onunla evlenerek Callas’ın sadece menajeri değil, aynı zamanda eşi oldu. 

Meneghini ile beraber Maria’nın da kariyeri bir anda yükselmişti.1949 yılında İtalya’nın Venedik kentinde, La Fenice Operası’nda sahneye çıkmasıyla beraber kariyeri bir anda yıldız statüsüne ulaşmış oldu. Bu dönemde Bellini’nin ‘Norma’ operasında oynadığı başrol, onun gerçek anlamda bir yıldız olmasını sağladı.

1951’de La Scala Operası’nda sahne almaya başladı ve kısa sürede bu sahnenin en büyük yıldızı oldu. Giuseppe Verdi, Vincenzo Bellini ve Gaetano Donizetti gibi bestecilerin eserlerinde muazzam bir başarı yakaladı. Özellikle Norma, La Traviata ve Lucia di Lammermoor gibi operalardaki performansları, onun hem teknik hem de dramatik olarak rakipsiz bir sanatçı olduğunu gösterdi.

Tutkulu Bir Aşk

Maria, evliliğine ve kariyerine mutlulukla devam ederken 1957’de karşısına bir adam çıktı: Aristoteles Onassis.

Callas, Meneghini ile evliydi ancak Onassis tutkulu ve inatçıydı. Maria’ya büyük ilgi gösteriyordu. Onassis ve Maria, 1959 yılında Onassis’in yatında gerçekleşen davette bir araya geldi. Bu davete katılanlar arasında Winston Churchill gibi isimler de vardı. Callas ve Onassis’in burada başlayan flörtü kısa sürede büyük bir aşka dönüştü. Bunun da etkisiyle Maria ve Meneghini’nin evliliği de bitmiş oldu. Elbette bu basında büyük yankı uyandırdı ve Maria’nın eşini aldattığı herkes tarafından duyulmuş oldu. Bu da yetmezmiş gibi Onassis, Maria ile evlenmedi. Yunan yasaları gereği boşanmayı zorlaştıran dini kurallar nedeniyle eski eşi Tina Livanos ile evliliğini sürdürüyor ve Maria ile olan ilişkisini evlilik dışı bir birliktelik olarak devam ettiriyordu. 

Elbette bu durum Maria’yı hem duygusal hem de kariyeri açısından etkilemişti. Bu yetmezmiş gibi Onassis, Maria’nın sahneye çıkmasının da önüne geçiyordu. Onassis, Callas’ı çok sevmesine rağmen, zaman zaman onu küçük düşüren bir tavır takınıyor, sadakatsiz davranışlarda bulunuyordu. Callas ise Onassis’e derin bir bağlılık hissediyor, onun tarafından sevilmek için kariyerini bile ikinci plana atıyordu.

Yaklaşık 10 yıl süren ilişkinin ardından 1968 yılında tüm bu yıpratıcı sürecin etkisiyle ayrıldılar. Bunun hemen ardından Onassis, ABD eski başkanı John F. Kennedy’nin dul eşi Jacqueline Kennedy ile evlendi. Bu, Callas için büyük bir yıkım oldu. Bazı kaynaklara göre Kennedy yaşarken de Onassis ve Jacqueline arasında bir ilişki vardı. Maria bu söylentilerin de etkisiyle kendisini iyice kaybetmişti. 

Bu ayrılığın öncesinde de kariyeri belirli darbeler almıştı elbette. 1965’te son operatik performansını Tosca ile sahneledi. Bu, Callas’ın opera sahnelerinden resmi olarak çekilişinin başlangıcı oldu. Performansı tam olarak istediği gibi olmamıştı.

Bunun ardından psikolojisi iyice zor duruma sürüklenen Maria, evine çekildi ve sahneden iyice uzaklaştı.

Acı Bir Son

Ayrılığın ardından biraz kendisini toparlayarak 1973-1974 yıllarında, eski sahne arkadaşı Giuseppe Di Stefano ile birlikte dünya çapında bir konser turnesine çıktı. Ancak sesi eskisi gibi değildi ve performansları büyük ölçüde eleştirildi. Psikolojisi özellikle buradan sonra çöküşe geçti. Aynı sıralarda 1974’te Onassis ciddi sağlık sorunları yaşamaya başladı. Karaciğer yetmezliği nedeniyle Paris’te tedavi görüyordu. Callas, bu dönemde eski sevgilisini ziyaret etti ve Onassis’in son günlerinde onunla iletişim kurmaya çalıştı.

15 Mart 1975’te Aristoteles Onassis hayatını kaybetti. Callas, bu ölümden sonra tamamen içine kapandı. Onassis’in ölümü, Callas’ın son yıllarındaki depresyonunu daha da derinleştirdi. İlerleyen yıllarda Paris’te izole bir hayat sürdü ve 16 Eylül 1977’de kalp krizi geçirerek hayata veda etti.

Her ne kadar genç bir ölüm olsa da Maria, kısa sürede operaya büyük katkılarda bulunmuştu. Bellini, Donizetti ve Rossini gibi bel canto bestecilerinin eserlerini yeniden popüler hâle getiren performanslar sergilemiş, operaya dramatik oyunculuk kavramını iyice kazandırmış ve operaya duyguyu getirmişti. 

Maria Callas, sahnedeki hakimiyetiyle opera sanatına devrim niteliğinde bir yaklaşım getirdi. Onun sayesinde bel canto repertuarı yeniden canlandı ve opera, yalnızca teknik gösteri olmaktan çıkarak sahnede gerçek bir oyunculuk gerektiren bir sanat dalına evrildi. Ancak tüm bu başarıların bedeli ağır oldu. Hayatının son yıllarında yalnızlaşan ve sahneden çekilen Callas, Paris’teki evinde sessizce hayata veda etti. Ölümü, operanın en büyük trajedilerinden biri olarak görülse de, bıraktığı miras ölümsüz kaldı. 

Bugün hâlâ onun kayıtları dinleniyor, sahneye koyduğu karakterler referans alınıyor ve sanat dünyasında yankıları sürüyor. Öyle ki, Maria adına 2025 yılında bir film bile çıktı. Başrolünü Angelina Jolie’nin üstlendiği, ülkemizden de Haluk Bilginer’in etkileyici oyunculuğunu gözler önüne serdiği bu eser de Maria’nın etkileyici hayatına bir atıftır. İzlemeyen sanatsever okuyucularımızı etkileyebileceğine inanıyoruz ve Maria’nın büyüleyici hayatını kutluyoruz.

Kaynakça ve İleri Okuma