Hamilelikte bir kadın fiziksel olarak neler yaşar? İlk akla gelenler kilo alır, göbeği çıkar, kendini daha yorgun hisseder, midesi bulanır gibi durumlar olur genelde. Peki hamilelikte erkekler yani babalar ne yaşar? Evet evet, yanlış duymadınız babalar da bazı fiziksel zorluklar yaşayabilir. Bu değişimler tam olarak annenin vücudunda meydana gelen değişimler gibi kilo almak (özellikle göbek kısmının büyümesi), mide bulantısı, halsizlik olabilir. Peki bunun sebebi nedir, babalar hamile olmamasına rağmen neden hamile gibi davranır? Yakından incelemeye ne dersiniz?
Couvade (Kuvad) Sendromu Tanımı?
19. yy.da İngiliz antropolog Edward Burnett Tylor tarafından tanımlanmıştır. Fransızca ‘yumurtadan civciv çıkarmak’ ya da ‘kuluçkaya yatmak’ anlamlarını taşıyan “couver” kelimesinden köken almaktadır. Couvade sendromu, bebek bekleyen baba adaylarında görülen ve nedeni henüz tam olarak bilinmeyen fizyolojik semptomlardır. Türkçeye ‘kuvad sendromu’ olarak geçmiştir. Diğer bir adıyla sempatik gebelik olarak da bilinir.
Bunu Biliyor muydunuz?
İlkel toplumlarda babalığın kabulü için uygulanan ritüellerde, doğum sırasında annenin acı çekmemesi ve kötü ruhlardan korunması için doğum sancıları başladıktan sonra yatağa yatırılmasıyla baba adayı da bir yatağa yatırılır ve doğuma eşlik etmesi istenir. Bu süreçte anne adayı gibi bazı baba adaylarının da acı çektiği gözlenmiştir. Söz konusu davranışın kuvadın ritüel formu olabileceği düşünülmüştür.
Baba adaylarının eşlerinin hamile olduğunu öğrendikten kısa bir süre sonra (genelde ilk trimester yani ilk üç aylık döneme denk gelen süreçte); mide bulantısı, karın büyümesi, iştahta değişme, kokuya duyarlılık, sırt ağrıları, baygınlık geçirme ve kilo alma gibi yaygın şikayetleri başlar. Bu fizyolojik bulguların yanı sıra bazı psikolojik semptomlar da gözlenir; anksiyete, depresyon, stres, vücut bütünlüğü ile ilgili kaygı ve vücudun algılanmasında değişiklikler başlıca gözlenen şikâyetlerdir.
Couvade (Kuvad) Sendromu Nedenleri
Kuvad sendromunun birden fazla nedeni olabilir. Baba adayının doğum sonrası artacak sorumlulukları sebebi ile kaygılanması ve stres yapması başlıca sebebidir. Ebeveynliğe hazırlık süreci olan hamilelik boyunca baba adayının, eşinin yaşadığı sorunları içselleştirmesi sonucu duygularının dışa vurumu olarak tanımlayan kaynaklar da mevcuttur. Kısaca baba adayının hamileliği hissiyat olarak yaşadığı söylenebilir.
Bazı erkeklerde kuvad sendromuna yatkınlık tespit edilmiştir. Daha önce evlat edinme süreci yaşamış ya da çocuk sahibi olmak istediği halde olamamış partnerlerde kuvad sendromuna yatkınlık artmaktadır.
Partnerlerin empati yetenekleri ve birbirlerine olan bağlılık seviyeleri de sendromun görülme sıklığını etkilemektedir. Baba adayının empati duygusu gelişmiş ise kuvad sendromuna yatkınlığı artmaktadır. Aynı zamanda partnerler birbirine ne kadar bağlı ise semptomların görülme sıklığı yine aynı oranda artmaktadır.
Couvade (Kuvad) Sendromunda Hormonların Rolü
Hormonal aktivitenin fizyolojik ve psikolojik yapımız üzerinde oldukça önemli etkileri bulunmaktadır. Babalık rolüne hazırlık sürecinde de hormonal aktivitenin değiştiği gözlenmiştir. yapılan bazı çalışmalarda prolaktin ve kortizol hormonları yükselirken testosteron hormonunun düştüğüne dair bulgular elde edilmiş ve kuvad sendromu geçiren baba adaylarında bu hormonal değişimlerin daha fazla olduğu gözlenmiştir. Özellikle doğum öncesi süreçte, kortizol ve prolaktin hormonlarının daha fazla arttığı gözlenmiştir. Bu hormonlar annede de aynı düzeyde değişim gösterir; böylece babanın da anneyle paralel bir durum içerisinde olduğu düşüncesi desteklenmiş olur.
Couvade (Kuvad) Sendromu Ne Zaman Başlar ve Ne Kadar Sürer?
Kuvad sendromu genellikle ilk trimester olarak adlandırılan hamileliğin ilk üç ayında kendini gösterir. Devam eden süreçte kaybolur ve üçüncü trimesterde tekrar ortaya çıkabilir. Doğum sonrasında kendiliğinden kaybolan bu sendrom, lohusalık sürecinde de babanın ruhsal ve fiziksel bazı zorluklar yaşamasına sebep olabilir. Babanın lohusa depresyonu yaşamasına dâhi sebep olabilir.
Couvade (Kuvad) Sendromunun Tedavisi
Kesin bir tedavisi olmamakla birlikte, şikayetler rahatsız edici bir seviyeye ulaştıysa bir sağlık kuruluşuna başvurmak en doğru adımdır. Süreç daha çok psikolojik temelli olduğu için stres ve anksiyete düzeyini düşürücü girişimlerde bulunması önerilir. Meditasyon, yoga, kısa yürüyüşler yapmak gibi kortizol seviyesini düzenleyecek aktivitelerde bulunmak, doğuma hazırlık kurslarına gitmek ve süreç hakkında bilgi almak daha iyi hissettirebilir.
Sonuç olarak anne olmak her ne kadar fiziksel ve psikolojik zorluklar barındırıyor olsa da bu durum babalarda da çok farklı değildir. Bu süreci sağlıklı bir şekilde atlatmanın en önemli noktası eşlerin birbirinin duygu ve isteklerini doğru anlaması ve birbirlerine yardımcı olmasıdır. Bütün anne ve baba adaylarının bu süreci en güzel şekilde geçirmesi dileğiyle…
Sağlıklı günler dileriz.
Kaynakça ve İleri Okuma
Cleveland Clinic. (2024, 8 Mayıs). Couvade sendromu: Partnerlerde gebelik belirtileri ne zaman gelişir? https://health.clevelandclinic.org/couvade-syndrome-sympathetic-pregnancy
Kilavuz, M., Genç Koyucu, R., Yücel, R., Bilgin, İ., Uzun, Ö., Çetin, E., & Çakıcı, K. (2022). Couvade sendromu semptomlarının görülme sıklığı. KTO Karatay Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 3(2), 151–160.
Mason, C., & Elwood, R. (1995). Is there a physiological basis for the couvade and onset of paternal care? International Journal of Nursing Studies, 32(2), 137–148. https://doi.org/10.1016/0020-7489(94)00038-L
Masoni, S., Maio, A., Trimarchi, G., Argese, R., & D’Andrea, G. (1994). The Couvade syndrome. Journal of Psychosomatic Obstetrics & Gynecology, 15(3), 125–131. https://doi.org/10.3109/01674829409025637
Navas, M., García Albea, J., & García-Parajuá, P. (2017). Pregnancy in men: Couvade syndrome. European Psychiatry, 41(S1), S243. https://doi.org/10.1016/j.eurpsy.2017.01.362
Storey, A. E., Walsh, C. J., Quinton, R. L., & Wynne-Edwards, K. E. (2000). Hormonal correlates of paternal responsiveness in new and expectant fathers. Evolution and Human Behavior, 21(2), 79–95. https://doi.org/10.1016/s1090-5138(99)00042-2
