Silgi Kalem İzlerini Nasıl Siler?
Hepimizin belki de her gün kullandığı iki vazgeçilmez araç vardır: Kalem ve silgi. Peki bir silgi nasıl oluyor da kağıdımızın üzerindeki kalem izlerini siliyor? Bu yazımızda bu durumu mercek altına alacağız.
Silginin çalışma prensibine geçmeden önce yazının kalıcı olmasını sağlayan araca yakından bakalım: Kurşun Kalem
Şu yanlış adlandırmayı açıklayarak başlayalım. Adında kurşun elementi geçmesine rağmen bu kalemlerde kurşun kullanılmaz. Her gün kullandığımız kurşun kalemler grafit adı verilen karbon elementinin bir formundan oluşur.
Kimya dünyası ilginçtir. Elementlerin birbirleriyle kurdukları bağlar hem iç hem de dış görünüşü etkiler. Başka bir deyişle, hem kimyasal hem de fiziksel özellikleri değiştirir. Örneğin grafit elektriği iletirken, elmas yalıtkandır. Bu farklı geometrik şekillerden kaynaklanan farklılıklara allotrop adı verilir. Allotrop Yunancada “diğer biçim” anlamına gelir. Göz kamaştıran bir elmas da kapkara bir kömür de yalnızca karbon elementinin farklı formlarıdır. Hatta kömüre bu benzerlikten dolayı “kara elmas” adı verilir.
Karbon elementinin allotroplarından olan grafitin karbon bağları zayıf, elmasınkiler ise çok güçlüdür.
Bu zayıf karbon bağlarından oluşan grafit, her gün kullandığımız kurşun kalemlerin içerisinde bulunur. Grafitin zayıf olmasının sebebi ise karbonların üst üste dizilmiş yassı tabakalar halinde birbirlerine bağlı olmalarıdır.
(Grafitin yapısını birbiri üstüne konularak oluşturulmuş Jenga kuleleri gibi düşünebilirsiniz.)
Sürtünme kuvvetinin oluşturduğu ısı sayesinde grafit uçtaki karbon atomları, kağıtla temas ettiğinde birbirinden ayrılıp kağıdın liflerine bağlanır. Kalemimizin ucundaki karbon atomlarının sürtünmenin yardımıyla kağıda geçişi sonucunda yazma işlemini tamamlarız.
Yazı yazmak için kalemi kağıda sürttüğümüz anı ve az önceki Jenga benzetmesini düşünelim. Her sürtünmede kulemizin bir katı kağıda yapışır ve orada kalır.
Silgi nasıl çalışır?
Silgilerin çalışma prensibi ise yapışan karbon atomlarının sürtünme yardımıyla kağıttan uzaklaştırılması üzerine kuruludur. Günlük yaşamda kullandığımız silgilerin hemen hemen hepsinde PVC adı verilen sentetik plastikler kullanılır. PVC gibi kauçuk benzeri maddeler, sıcaklık yükseldiği zaman daha yapışkan hale gelir. Silginin kağıtla temasında yüksek sürtünme kuvveti ve dolayısıyla yüksek ısı oluşturur. Bu sayede kağıt üzerindeki karbon atomları, daha yapışkan hale gelen silgiyle birleşerek kağıt yüzeyinin temizlenmesi sağlanır.
NOT: Kurşun kalemin icadı, silginin icadına göre çok daha eskiye dayanır. Silgi, 1770 yılında Edward Nairne adlı bir İngiliz mühendis tarafından icat edilmiştir. Silginin icadından önce kağıdı temizlemek için çeşitli yöntemler kullanılmaktaydı. Bunların belki de en ilginci beyaz ekmek içiydi. (Bu ilginç yöntemi evde kendiniz de deneyebilirsiniz) Ekmek içi, ısıya maruz kaldığında hamurumsu bir yapıya dönüşerek daha yapışkan bir hale gelir. Bu yüzden hızlı hızlı kağıt üzerinde hareket ettirilerek, uzun süre silgi yerine kullanmıştır.
Hatta efsaneye göre, Naime bir gün yanlışlıkla ekmek yerine bir parça kauçuk almış ve kurşun kalem izlerini temizlediğini keşfetmişti. İngilizcede hem silgi hem de kauçuk anlamına gelen “rubber” kelimesinin kökeni olan “rub” ovalamak, sürtmek anlamına gelmektedir.
Eğer bu yazıda geçen kelimelerin etimolojik kökeni ilginizi çektiyse Sonsuzluğa Ulaşma Aracımız: Kalem ve Kağıdın Etimolojik Kökeni yazımızı incelemenizi tavsiye ederiz.
Kaynakça ve İleri Okuma
Allotropes of carbon. (2021, February 14). Retrieved February 21, 2021, from https://en.wikipedia.org/wiki/Allotropes_of_carbon
How does an eraser work? (n.d.). Retrieved February 21, 2021, from https://www.wonderopolis.org/wonder/how-does-an-eraser-work#:~:text=When%20you%20rub%20an%20eraser,to%20loosen%20the%20graphite%20particles.&text=The%20sticky%20rubber%20in%20the,Erasers%20work%20because%20of%20friction.
Rıtter, S. (2001, October 15). C&EN: What’s that STUFF? – PENCILS & pencil lead. Retrieved February 21, 2021, from http://pubsapp.acs.org/cen/whatstuff/stuff/7942sci4.html
Trimarchi, M. (2020, June 22). How do erasers erase? Retrieved February 21, 2021, from https://science.howstuffworks.com/innovation/everyday-innovations/erasers-erase.htm
Kullanılan görsellerin kaynaklarına, görsellerin üzerine tıklayarak ulaşabilirsiniz.
Bize Destek Olmak İster Misiniz?
- Dilerseniz Patreon hesabımız üzerinden bize aylık veya tek seferlik bağış yaparak destekte bulunabilirsiniz.
- Daha detaylı bilgi almak için “Bize Destek Olabilirsiniz!” sayfamızı inceleyebilirsiniz!
