Dünya üzerinde birçok hayvan yaşamaktadır. Hayvanlar, insanlık tarihinde hep büyük önem arz etmiştir. İnsanlar, hayvanlar sayesinde beslenmiş, onları ulaşımda ve yük taşımada kullanmış, derilerinden ve yünlerinden giysi üretmişlerdir. Hayvanlar arasında belki de her gün vücut salgısını tükettiğimiz bir tanesi vardır: Arılar. Peki arılar nasıl bal yapar ve balın içerisinde hangi maddeler vardır? Hadi Einstein’ın “onlar olmazsa insanlık ancak 4 yıl yaşayabilir.” dediği canlıları daha yakından tanıyalım!
Arılar Olmasa İnsanlık Ancak 4 Yıl Yaşayabilir!
Arılar doğa ve insanlar için çok önemli hayvanlardır. Birçoğumuzun aklına arı denince ilk başta bal gelse de aslında çok daha fazlası vardır. Arılar tozlaşmaya yardımcı olarak doğanın düzenine çok büyük katkı sağlar. Ünlü fizikçi Albert Einstein, arılar hakkında “Arılar olmazsa insanlık ancak 4 yıl yaşayabilir. Arılar döllenmezse tozlanma olmaz, bitki olmaz, hayvan olmaz, sonunda da insan olmaz.” demiştir. Bu sözler arıların doğada hayati bir öneme sahip olduğunu bir kez daha göstermiştir. Bunun yanında arılar, polen, propolis, balmumu ve arı sütü gibi birçok önemli besinin de üretimini yapar. Gelelim bu mucizevi hayvanların balı nasıl yaptıklarına…
Arılar Nasıl Bal Yapar?
Arıların bal yapma yolculuğu son derece zorlu geçmektedir. Balın oluşumu için birçok temel faktörün bir araya gelmesi gerekir. Bal arılarını kraliçe arı, işçi arı ve erkek arı olmak üzere üç sınıfta kategorize edebiliriz. Kraliçe arı yumurtlama görevini görür. İşçi arılar çiçekli bitkilerden nektar toplayarak bu nektarları keselerinde kovanlarına taşırlar. Taşıdıkları bu nektarın içerisinde büyük oranda sakkaroz, fruktoz ve glikoz bulunur. Taşıma anında keselerinde salgılanan enzimler sayesinde nektarların parçalanmasını sağlarlar. Kovandaki işçi arılar taşıyıcı arılardan aldıkları nektarları bir süre içip geri çıkartır, içip geri çıkartırlar ve bu esnada arılarda bulunan enzimler nektarları daha da parçalarlar. Bu parçalama neticesinde nektar içerisinde bulunan sakkaroz, fruktoz ve glikoz dönüşmeye devam ederken, tüm bu nektarlar bal peteklerine yerleştirilirler. Nektarlar enzimlerle iyice parçalanmıştır ve bal birkaç gün içerisinde oluşmaya başlayacaktır. Bu zaman zarfı sonucunda bal üretimi sonuçlanmıştır. Peki, kahvaltılarımızın misafiri ve yediğimiz birçok yiyecek/içeceğin içerisindeki balın yapısında neler var?
Peki Balın Yapısında Hangi Maddeler Var?
Bal, içeriğindeki maddelerin çeşitliliği nedeniyle, oldukça karmaşık yapıya sahiptir. Çeşitli yörelere ve elde ediliş zamanlarına göre de oldukça farklı yapılar gösterebilmektedir. Bu nedenle balın, bileşimi ile ilgili analizler, oldukça geniş sayıda örnek içermektedir. Balın bileşimi, üretimin yapıldığı yöredeki bitki türlerine ve üretimin yapıldığı zamana göre değişmektedir. Balın ilk akla gelen özelliği tatlı olmasıdır. Bunun sebebi balın içindeki üç şekerdir. Balın cinsine göre içeriğindeki karışım oranı değişmekle beraber genel olarak,
%34 glikoz, %2 sakkaroz ve %40 fruktoz içermektedir. Bu üç şeker çeşidine ek olarak ise %17’lik bölümü su ve geri kalan %7’lik bölümü ise demir, sodyum, kükürt, magnezyum, fosfor, polen, manganez, alüminyum, gümüş, albumin, dekstril, azot, protein ve çeşitli asitlerden oluşur. Balın kalitesini ise bu %7’lik karışım belirler.
Bu yazımızda göründüğü ve sanıldığı kadar basit olmayan balın kompleks üretim şeklini ve yapısını inceledik. Doğanın eşsiz dengesini korumada pay sahibi olduğu ve bize bu lezzetli tatları armağan ettiği için arılara teşekkürler…
Kaynakça ve İleri Okuma
Arılar Nasıl Bal Yapar? Arılar Neden Bal Yapma Güdüsüne Sahiptirler?. (2021). Milliyet Haber. https://www.milliyet.com.tr/egitim/arilar-nasil-bal-yapar-arilar-neden-bal-yapma-gudusune-sahiptirler-6482609
Çevre Bilinci Platformu. (2019). Arıların Doğaya ve İnsanlara Faydaları Nelerdir? Arının Önemi Nedir? http://www.cevrebilinci.com/arilarin-dogaya-ve-insanlara-faydalari-nelerdir/
Sarıgül, T. (2018). Arılar Nasıl Bal Yapar? Balın Yapısında Hangi Maddeler Var?. https://bilimgenc.tubitak.gov.tr/makale/arilar-nasil-bal-yapar-balin-yapisinda-hangi-maddeler-var
Kaynak gösterilmeyen görseller, Canva Pro aracılığıyla telif hakkı ödenerek kullanılmaktadır.
Bize Destek Olmak İster Misiniz?
- Dilerseniz Patreon hesabımız üzerinden bize aylık veya tek seferlik bağış yaparak destekte bulunabilirsiniz.
- Daha detaylı bilgi almak için “Bize Destek Olabilirsiniz!” sayfamızı inceleyebilirsiniz!
