Değişimin En İyisi: Kaizen Felsefesi

🎧 Bu konuyu sohbet eşliğinde öğren · Küçük adımlarla hayatı iyileştirmenin matematiği

►«1530»0:00 / 0:001×⤴

Yapay zeka ile seslendirildi.

Hayatta her şey değişir öyle değil mi? Saçlarımız zamanla dökülür veya beyazlar, kesilen saçlar uzar, cildimiz kırışır, kilo alırız veya veririz ve daha nice değişimle karşı karşıya kalırız. Üstelik bunlar fiziksel değişimlerdir. Bir de düşüncelerimiz, bilgi haznemiz ve hayat standartlarımız vardır. Elbette bunlar da değişecektir. Üzülerek söylüyoruz ki değişim her zaman iyi yönde olmaz, değil mi? Peki ya iyi bir değişimi sağlayabilseydik? Japonlar da bunu kendilerine hedef edinmiş olacaklardır ki bizi Kaizen felsefesi ile tanıştırmışlar.

Kaizen Nedir?

Kaizen, Japonca’da değişim anlamına gelen “Kai” ve daha iyi anlamına gelen “Zen” kelimelerinin birleşiminden doğan bir terimdir. Elbette ne Japonlar ne de şu an bu felsefeyi uygulayanlar her şeyi olumlu yönde değiştirebilirama özellikle bazı konularda kritik etkiler bırakabilir. Kaizen, sürekli iyileştirmeyi temel alan hem iş dünyasında hem de günlük hayatta fayda sağlayan bir yaklaşımdır. Büyük değişimleri küçük adımlarla yapmayı amaç edinir. Peki, küçük adımlarla büyük değişimler gerçekten mümkün müdür? Bu yazımızda bu yaklaşımı daha yakından tanıyacağız!

Kaizen aslında “bugünden daha iyi bir yarın” yaratmayı hedefler. Bu yolda sonuçlar kadar süreçler de oldukça değerli olacaktır. İnovasyon veya devrim dediğimizde büyük değişimler bir anda olurken Kaizen’de küçük adımların getirdiği bir güvenli ilerleme vardır. Amaç elbette var olan süreçleri iyileştirerek olumlu bir değişim yaratmaktır. Kaizen bir yaklaşımdır ama bu yaklaşımı özellikle iş hayatında ve bilhassa mühendislik alanında gerçekleştirmeyi amaçlayan metotlar vardır. Nedir peki bu metodlar?

5S: Düzenin Elçisi

5S, Kaizen yaklaşımını ortaya koymak için vazgeçilmez denilebilecek bir araçtır. 5 tane “S”’nin bir araya gelmesinden doğar. Bu S’ler:

1. Seiri (Ayıklama/Sınıflandırma): Gereksiz olan her şeyi belirleyip ortadan kaldırmak. Bu adımı odanızı toplarken çöpleri atmanız gibi düşünebiliriz.
2. Seiton (Düzenleme): Malzemeleri düzenli ve erişilebilir şekilde organize etmek. Odamızı toplarken bir de kıyafetlerimizi düzgün şekilde yerleştirmemiz gerekir değil mi? Kıyafetleri katlamak ve yazlıkları çıkarmak gibi düşünebiliriz.
3. Seiso (Temizlik): Çalışma alanını temiz tutmak. Bu adımın denk geldiği örnek elbette elektrikli süpürgemizi ve toz bezlerimizi alıp odamızı paklamamız olacaktır.
4. Seiketsu (Standartlaştırma): İyi uygulamaları standart hale getirmek. En basit tabirle tüm bu temizlik sürecinde yaptığımız her şeyi sık sık tekrarlamamız da standartlaşmaya denk gelecektir.
5. Shitsuke (Disiplin): Bu uygulamaları alışkanlık haline getirmek.

Unutulmaması gereken şey şudur ki 5S tam olarak bir metot değildir. Sonuçta bu ayıklamayı, düzenlemeyi ve temizliği nasıl yapacağımız net değildir ancak 5S’ten doğan pek çok metot olacaktır. (Poka-Yoke,TPM ve Kanban gibi. Meraklıları için ileri okumada bu metotları bulabilirsiniz.)

İsraf

Kaizen yaklaşımı için bir diğer kritik madde ise israfın önlenmesidir. Özellikle iş süreçlerinde ortaya çıkan 3 tür israf Kaizen’ın dertlerindendir:

1. Muda (İsraf): Muda, işe yaramayan tüm aktiviteleri işaret eder. Üretim fazlası olacak mallar, işler arası kalan anlamsız bekleme süreleri, işyerlerindeki fazla malzemeler gibi pek çok şey israfın örneğidir. Kaizen bizi bunlardan kurtulmaya iter. 
2. Mura (Dengesizlik): Mura, en basit şekliyle uyumsuzluklardan doğar. Varsayalım ki 40 kiloluk bir yükümüz var. Siz ve bir çalışma arkadaşınız da bu yükü kaldıracaksınız. Eğer siz 10 kilosunu alırsanız ve o da 30 kilo taşırsa buradan bir dengesizlik doğacaktır, değil mi? Tabii şu yanlış anlaşılmasın, Mura örnek gereği burada bir adalet terazisi görevi görse de Mura adaleti sağlamaktan çok dengesizlikleri önlemenin peşine düştüğümüz bir türdür. 
3. Muri (Aşırı Yükleme): Muri aslında az önceki örnekte 30 kilo taşıyan dostunuzun yaşadığı şeydir. Bir makine veya insana gereğinden fazla yük verdiğimizde yaşanacak durumu işaret eder.

Aslında tüm bunlar iş dünyasına dair israf türleri gibi görülebilir ancak olmadığını en basitinden şöyle düşünelim. Evinizde olduğunuzu düşünün. Odadan çıktığınızda ışığı açık bırakırsanız bu Muda’ya örnek olacaktır. Ev arkadaşınız devamlı temizlik yaparken yardım etmezseniz bu tipik bir Mura olacaktır. Muri ise evde onlarca priz olmasına rağmen sizin her şeyi altılı prize takmanız olacaktır. 

Kanıtladık sanırım, değil mi? Kaizen sadece iş yerinde değil! Kaizen her yerde!

Kaizen Felsefesi

Kaizen, sadece bir verimlilik aracı değildir elbette. Yazının pek çok yerinde göreceğiniz gibi Kaizen aslında bir disiplin anlayışıdır. Hatalardan öğrenerek gelişimi ilke edinen bir anlayıştır. Hatta öyle ki Zen Budizmi ile de benzerlikler taşır. İkisinde de sabır, disiplin ve sürekli gelişim gibi değerler ön plandayken iki inanış da israftan ve aşırılıktan kaçınır.

Günümüzde Kaizen, özellikle dijitalleşme ile beraber bir atılım yapmıştır. Eskiden her şeyi yazdığımız defterleriniz, şimdi Word içerisinde düzenli halde duruyor. Düzenli olmasa bile tek prompt ile onları düzenleyecek bir yapay zeka bekliyor sizi. Daha da ötesi, excel gibi araçlarla beraber anlaşılmayacak veriler bir anda grafiklere dönüşüveriyor. Tüm bunlar Kaizen anlayışını hem iş yerlerine hem de hayatımıza adapte etmemizde etkili oluyor. 

Tüm bu olumlu etkilere rağmen, Kaizen yaklaşımı bir konuda belirgin darbe ve eleştiri almıştır. O da, sürekli küçük adımların büyük değişim fırsatlarını kaçırma riski yarattığını savunmasıdır. Buna ek olarak, işyeri ve günlük hayat bazında da sürekli iyileştirme baskısının insanları strese sokacağıdır. Tabii Kaizen destekçilerinin özellikle bu “baskı” eleştirisini Muri olarak değerlendirmesi olacaktır. 

Tüm bu yazının ardından size sormak isteriz. Başarı ve huzur hangisiyle gelir? Radikal denecek devrimler ve atılımlarla mı yoksa Kaizen gibi sürekli küçük adımlarla mı?

Kaynakça ve İleri Okuma