“elementlerin bozunması ve radyoaktif maddelerin kimyası üzerine araştırmalarından dolayı”
Michael Faraday’dan sonra yaşamış en büyük deneyselci olarak düşünülen Ernest Rutherford, 1908 yılı Nobel Kimya Ödülü’nün kazananı oldu. 12 çocuklu bir ailenin 4. çocuğu olan Rutherford, lise ve üniversite eğitimini burslu olarak okudu. 1895 yılında Cambridge Üniversitesi’nde çalışmalarına başlayan Rutherford, kariyerinin bu aşamasında X ışınlarına odaklandı.
Elektronun kâşifi J.J. Thomson’ın öğrencisi olan Rutherford, X ışınlarının belirli ortam ve maddelerde nasıl yol aldıklarına dair çalışmalara başladı. Bu ışınların gaz ortamından geçerken, zıt yüklere sahip yeni parçacıkların oluşmasına yani iyonlaşmaya neden olduğunu gözlemledi. Rutherford’un alfa ve beta olarak adlandırdığı bu parçacıkların gerçek doğasına dair bütün bilgiler günümüzde bilinmektedir. Rutherford, alfa parçacığının (ışınının), artı yüklü ve ağır olduğunu, beta parçacığının ise çok daha hafif ve eksi yüklü olduğunu gözlemledi. Kısa bir süre sonra da fizikte yeni bir dal olacak radyoaktifliği oluşturmuş oldu. Uranyum ve radyum gibi radyoaktif çekirdeklerden alfa ve beta parçacıklarının kendiliğinden yayılmaları sonucunda, yeni elementler oluştuğunu kanıtladı. Bu kendiliğinden olan dönüşüm radyoaktif bozunma olarak bilinmektedir.
Bütün bu buluşları ile 1908 yılında Nobel Kimya Ödülü’nü alan Rutherford, kariyerinin en önemli buluşunu ise Nobel Ödülü aldıktan sonra yaptı. Çalışmalarını yaptığı dönemde atomun gerçek yapısının nasıl olduğuna dair belirli teoriler vardı. Atomların içerisinde küçük artı yüklerin olduğu biliniyordu. O yüzden, artı yüklü alfa ışınlarının metal atomları ile etkileşime girdiğinde sapma yapmasını bekleyen ama alfa parçacıklarının kütlesi büyük olduğundan bu sapmaların az olması gerektiğini düşünen Rutherford, büyük oranda haklı olduğunu gözlemledi. Ancak bazı durumlarda, alfa parçacıklarının inanılmaz büyük açılarda sapma yaptığını gördü. Bu tür sapmanın nedenin ancak pozitif yüklü ve alfa parçacığı kadar ağır olan bir yapı (protonlar) olabileceği sonucuna vardı. Atomun içindeki artı yüklü parçacıkların küçük bir noktada, yani çekirdekte, toplandığını ve atomda birçok boşluğun olduğunu kanıtladı. Günümüzde onun bu buluşu “Rutherford Atom Modeli” olarak anılmaktadır.
Kariyerinin geri kalan yıllarında çalışmalarına devam eden ve 1932 yılında Nobel Kimya Ödülü alacak olan James Chadwick’in öğretmenliğini de yapan Rutherford, Britanya Şövalyeliği gibi birçok ünvan aldı. 1937 yılında vefat eden Rutheford’un külleri, Westminster Abbey Manastırı’nda Sir Isaac Newton ve Charles Darwin gibi önemli bilim insanlarının yanına gömülmüştür.
Kaynakça ve İleri Okuma
Atop the Physics Wave: Rutherford back in Cambridge, 1919–1937″. Rutherford’s Nuclear World: The Story of the Discovery of the Nucleus. American Institute of Physics.
The Nobel Prize in Chemistry 1908. (n.d.). NobelPrize.org. https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1908/rutherford/biographical/
Akhlesh Lakhtakia (Ed.); Salpeter, Edwin Ε. (1996). “Models and Modelers of Hydrogen”. American Journal of Physics. World Scientific. 65 (9): 933. Bibcode:1997AmJPh..65..933L. doi:10.1119/1.18691
The Nobel Prize in Chemistry 1908. (n.d.-b). NobelPrize.org. https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1908/summary/
Bize Destek Olmak İster Misiniz?
- Dilerseniz Patreon hesabımız üzerinden bize aylık veya tek seferlik bağış yaparak destekte bulunabilirsiniz.
- Daha detaylı bilgi almak için “Bize Destek Olabilirsiniz!” sayfamızı inceleyebilirsiniz!
