Edebiyatta takip ettiğimiz eserlerde karakterin gelişimini hepimiz sayfaları hızlı hızlı çevirerek heyecanla okumuşumuzdur. Aylak Adam’daki C.’den Yüzüklerin Efendisi serisindeki Aragorn’a kadar tüm karakterlerin aslında benzer bir temada yazıldığını ve yazılabileceğini söylesek ne düşünürdünüz peki?
İşte bu formülü Joseph Campbell kendi eseri olan “Bin Yüzlü Kahraman” ya da Türkçeye çevirisiyle “Kahramanın Sonsuz Yolculuğu” adlı eserinde ortaya koymuştu. Campbell, çeşitli mitolojileri ve halk eserlerini okuyarak ortak bir tema yakalamıştı. Buna göre, genel olarak eserlerde, özellikle birçok kahraman hikayesinde ortak bir kalıp vardı. Campbell’e göre kahramanın yolculuğu, genellikle özgün keşif, büyüme ve dönüşüm arayışı için geçtiği aşamalardan oluşuyordu. Bu aşamalar genellikle mitlerde, efsanelerde, edebiyatta ve filmlerde de aynı şekilde işliyordu. Peki bu aşamalar tam olarak nelerdir? Kahramanın yolculuğu nasıl oluşuyor?
Yolculuk Aşamaları
Campbell’e göre kahramanın yolculuğu ana hatlarıyla 11 aşamadan oluşuyor. Tabii bazıları Campbell’in bu 11 aşamasını 12 aşama olarak kabul edip macera çağrısı öncesi kısmı ikiye bölerek sıradan dünya ve macera çağrısı olarak kabul edebiliyor ancak ana çalışmaya göre kahramanın yolculuğu çağrı ile başladığından genel olarak 11 aşama olarak kabul edilir. Gelin şimdi bu aşamaları beraber inceleyelim:
1. Macera Çağrısı: İlk aşamamızda, kahramanımızın sıradan dünyası, dışarıdan bir çağrı veya fırsatla sarsılır. Bu çağrı, macera başlamadan önce kahramanın hayatına bir dönüm noktası getirir. Genelde kahraman da Thor gibi üstün bir varlık değildir. Genelde bu tarz şeylere uzak bir karakter olarak yolda gelişir.
Örneğin, “Yüzüklerin Efendisi”nde Gandalf’ın Frodo’ya yüzüğü taşıma görevini teklif etmesi.
2. Macerayı Reddetme: Kahramanımız, genellikle korku, tereddüt veya bağlılık nedeniyle çağrıyı kabul etmeyi reddeder. (Çağrı dediğimizde illa ki Gandalf’ın Frodo’yu açıkça çağırması da gerekmiyor aslında. Onu harekete geçirecek herhangi bir olay da düşünebilirsiniz.)
Bu aşama, kahramanın içsel çatışmalarını ve korkularını açığa çıkarır.
Örneğin, “Aslan Kral”da, Rafiki’nin Simba’ya babasının ruhunu görmesini söylediğinde Simba’nın kaçması’
3. Mentorla Karşılaşma: Kahramanımız, bu aşamada bir rehber veya mentor figürüyle karşılaşır, genellikle çağrıyı kabul etmeye ve maceraya atılmaya teşvik edilir. Mentor, kahramana cesaret verir, kılavuzluk eder.
Örneğin, Harry Potter serisinde Dumbledore’u örnek verebiliriz. Hatta bunu G.O.R.A. filmindeki Garavel karakteriyle bile görebiliriz.
4. Eşiği Geçme: Kahramanımız, mentorun verdiği akılla beraber normal dünyasından ayrılır ve bilinmeyene doğru ilerler. Bu eşik geçişi, kahramanın maceranın gerçekleşeceği yeni bir dünyaya adım attığı yerdir.
Örneğin, “Alice Harikalar Diyarında”da Alice’in bir tavşan deliğinden aşağı düşmesi.
5. Testler, Müttefikler ve Düşmanlar: Kahramanımız, bu yeni dünyaya geçer geçmez zorluklarla karşılaşır ve macerası boyunca çeşitli testlerle karşılaşır. Bu testler, kahramanın gücünü, kararlılığını ve karakterini sınar. Aynı zamanda kahraman, müttefikler edinir ve düşmanlarla karşılaşır. Müttefikler, kahramana destek sağlayarak onun yolculuğuna yardımcı olurken, düşmanlar engeller ve zorluklar yaratır.
Örneğin, Frodo’nun “Yüzüklerin Efendisi”nde, Aragorn, Gandalf ve Sam gibi müttefiklerle birlikte Sauron ve Nazgul gibi düşmanlarla karşılaşması.
6. Büyük Sorun: Kahramanımız, en büyük korkularını veya engellerini temsil eden merkezi bir zorluk veya sınamaya yaklaşır. Yani ona hikaye boyunca anlatılan düşmanla veya sorunla gerçekten yüz yüze gelir.
7. Sınav: Kahramanımız, içsel korkularını ve zayıflıklarını yüzleştiren önemli bir test, savaş veya krizle karşılaşır. Genellikle bu test ve sınav, karşı karşıya olunan bir tehlikedir: Zor bir karar, fedakârlık veya bizzat düşmanla karşı karşıya gelinen an.
Örneğin, Harry Potter’ın her kitabın sonunda karşılaştığı düşmanları.
8. Ödüle Varma: Sınavı geçtikten sonra, kahramanımız, onların yolculuğunda yardımcı olacak bir nesne, bilgi veya içgörü gibi bir ödül alır. Bu ödül her zaman somut bir şey olmayabilir. Kahramanın sonunda sevdiklerine kavuşması veya sonunda o dünyayı kurtarması diyebiliriz.
Örneğin, Yüzüklerin Efendisi’nde Aragorn’un savaş sonrası kral olması.
9. Dönüş Yolu: Kahramanımız, sıradan dünyasına dönmeye başlar, ancak bu süreçte ek zorluklar veya engellerle karşılaşabilir.
10. Diriliş: Kahraman, yeni kazandığı yeteneklerini ve dönüşümünü test eden final, doruk noktasında bir meydan okumayla karşılaşır.
Örnek olarak, Luke Skywalker’ın “Yıldız Savaşları: Jedi’nin Dönüşü” filminde İmparator Palpatine’e karşı final savaşı vermesi ve karanlık tarafı reddederek aydınlığa dönüşmesi verilebilir. Luke, İmparator’u yendiğinde, kendi içsel gücünü ve cesaretini kanıtlar ve Jedi yoluna geri döner.
11. Geri Dönme: Kahraman, sıradan dünyasına, yolculuğunun ödüllerini getirerek döner. Bunlar; bilgelik, kişisel büyüme veya somut hazineler olabilir. Ayrıca, edinilen bilgi veya hediyeleri başkalarıyla paylaşabilir.
İşte tüm bu adımlarla yolculuk tamamlanır ve kahramanımız artık bir efsane olur. Elbette Campbell’in bu adımları günümüzde değişen edebiyat dünyası ile yer yer değişse de bu aşamaların her birine bir yönüyle uyar diyebiliriz. Peki siz okuduğunuz romanlara baktığınızda özellikle karakter temelinde işleyen hikayeler için Campbell’in belirttiği aşamalara katılıyor musunuz?
Kaynakça ve İleri Okuma
Writing 101: What is the hero’s journey? 2 hero’s journey examples in film – 2023 – masterclass. (n.d.). https://www.masterclass.com/articles/writing-101-what-is-the-heros-journey
Campbell, J. (2003). The hero’s journey: Joseph Campbell on his life and work (Vol. 7). New World Library.
Prokhorov, A. (2021). The Hero’s Journey and Three Types of Metaphor in Pixar Animation. Metaphor and Symbol, 36(4), 229-240.
Caughey, A. (2022). The Hero’s Journey. A Companion to JRR Tolkien, 386-398.
Llc, C. P. (2023, November 16). Kahramanın Yolculuğu örnekleri — 12 aşamalı hikaye yapısı. Storyboard That. https://www.storyboardthat.com/tr/articles/e/kahramanca-yolculuk
Bize Destek Olmak İster Misiniz?
- Dilerseniz Patreon hesabımız üzerinden bize aylık veya tek seferlik bağış yaparak destekte bulunabilirsiniz.
- Daha detaylı bilgi almak için “Bize Destek Olabilirsiniz!” sayfamızı inceleyebilirsiniz!
