1901 Nobel Kimya Ödülü tarihte verilen ilk nobel kimya ödülüdür. 1901 yılındaki nobel kimya ödülü şu çalışma sayesinde verilmiştir:
“kimyasal dinamik ve çözeltilerde ozmotik basınç kanunlarının keşfi ile sağladığı müstesna hizmetler karşılığında”
Nobel Kimya Ödülü’nün ilk sahibi Hollandalı kimyager Jacobus Henricus van’t Hoff oldu. Babasının itirazlarına rağmen kimya okuyan van’t Hoff, kariyerinin başında organik kimya alanında başarılar elde etmeye başladı. Zaman ilerledikçe, günümüzde sıklıkla fizikokimya olarak bilinen fiziksel kimyanın temellerinin atılmasını sağlayacak olan çalışmalarına odaklandı. Bu çalışmaları, ona 1901 yılında Nobel Kimya Ödülü’nü getirdi.
Nobel’e giden yolda yaptığı çalışmalarının ilk ayağı olan kimyasal dinamiğin (kimyasal kinetik) temel odağı kimyasal tepkimelerin hızlarıdır. Bir kimyasal tepkimenin gerçekleşebilmesi için, tepkimeye giren maddelerin her birinin atomlarının ya da moleküllerinin birbirleriyle temasa geçmesi gerekmektedir. Ancak bu temasın da ürün oluşturması için belirli bazı koşulların sağlanması gerekmektedir. Basınç, sıcaklık ve maddelerin fiziksel halleri gibi koşullar, tepkimeye girenlerin ne kadar hızlı bir şekilde ürüne dönüşeceğini etkiler. İşte van’t Hoff tam olarak bu alan üzerinde çalıştı. Reaksiyonların hızlarını tanımlamak için kullanılan hız denklemlerinin derecelerini bulmak için yeni bir yöntem geliştirdi.
Van’t Hoff’un Nobel almasını sağlayan bir diğer başarısı da osmotik basınç üzerinde yaptığı çalışmalardır. Ozmotik basınç, yarı geçirgen bir zar ile ayrılan saf bir sıvının, zarın diğer tarafında bulunan çözeltinin tarafına geçmesini engellemek için gereken minimum basınçtır. Başka bir deyişle, seyreltik bir çözeltiden derişik bir çözeltiye, su veya başka bir çözücünün geçirgen bir zar boyunca akışını önlemek için uygulanması gereken minimum basınçtır. Osmotik basınç özellikle de canlı hücreler için hayati önem taşımaktadır. Eğer canlı bir hayvan hücresi saf suyun içerisine yerleştirilirse, hücre su almaya başlar ve bu akış engellenmezse hücrenin ölümü kaçınılmazdır. Bu yüzden osmotik basıncın hangi kanunlara uyarak oluştuğunun tanımlanması çok önemliydi. Van’t Hoff, sadece osmotik basıncın kanunlarını tanımlamakla kalmadı. Aynı zamanda, seyreltik çözeltilerin ve gazların birbirleriyle benzerlik gösterdiğini kanıtladı.
Van’t Hoff Nobel Ödülü aldıktan 10 yıl sonra hayatını kaybetti ancak hem aldığı ödül hem de adının verildiği sabitler ve denklemlerle hâlâ bilim dünyasında yaşamaya devam ediyor.
Kaynakça ve İleri Okuma
Jacobus H. van ‘t Hoff – Facts. NobelPrize.org. Nobel Prize Outreach AB 2022. Tue. 22 Nov 2022. https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1901/hoff/facts/
Atkins, Peter W.; de Paula, Julio (2010). “Section 5.5 (e)”. Physical Chemistry (9th ed.).
IUPAC. Compendium of Chemical Terminology, 2nd ed. (the “Gold Book”). Compiled by A. D. McNaught and A. Wilkinson. Blackwell Scientific Publications, Oxford (1997). Online version (2019-) created by S. J. Chalk. ISBN 0-9678550-9-8. https://doi.org/10.1351/goldbook.
Bize Destek Olmak İster Misiniz?
- Dilerseniz Patreon hesabımız üzerinden bize aylık veya tek seferlik bağış yaparak destekte bulunabilirsiniz.
- Daha detaylı bilgi almak için “Bize Destek Olabilirsiniz!” sayfamızı inceleyebilirsiniz!
